टेकबहादुर पुन,दाङ । देउखुरीको एक क्रसर उद्योगले निजि अावादी जग्गाबाट नदिजन्य पदार्थ अबैध उत्खनन् गरेको खुलासा भएको छ ।

लमही नगरपालिका वडा नम्बर ७ फचकपुर स्थित बगारबाबा बालुवा प्रशोधन उद्योगले सम्बन्धित जग्गा धनिलाई जानकारी नै नदिई निजि जग्गाबाट नदिजन्य पदार्थ उत्खनन् गरिएको रहस्य फेला परेको हो । उत्खनित नदिजन्य पदार्थ सम्बन्धित क्रसर उद्योगमा नै डम्पिङ्ग गरिएको छ । उद्योगले उक्त जग्गा नदिजन्य पदार्थ डम्पिङ्ग गर्ने भनी ठेक्का लिएको थियो । तर, डम्पिङ्ग गर्ने भनी ठेक्कामा लिईएको जग्गा नै उत्खनन् गरिदिएपछि सम्बन्धित जग्गा धनिहरुले उद्योग सञ्चालक लाई क्षतिपुर्ती सहित कारबाहीको माग गरेका छन् ।

लक-डाउनको समयमा उत्खनन् गर्नु अबैध त छँदैछ, अर्काको निजि जग्गामा उत्खनन् पनि अर्को अबैध भयो, प्रदेश सरकारको नदिजन्य पदार्थ सम्बन्धी कार्यबिधि लाई मिचेर उत्खनन् गरिएको समेत पाईएको छ । डिल्लि बहादुर केसी, गोपाल केसी र तिलकराम केसीको १८ कठ्ठा ९ धुर क्षत्रफल रहेको निजि जग्गामा ठुलो खाडल बनाईएको छ, झट्ट हेर्दा स्विमिङ्ग पुल जस्तो । बढीमा ६० देखी ८० सेन्टिमिटर गहिराई सम्म नदिजन्य पदार्थ उत्खनन् गर्नुपर्ने कार्यबिधिमा स्पष्ट छ । तर, यहाँ ३.४ मिटर गहिराई सम्म उत्खनन् गरिएको छ ।लमही नगरपालिका स्तरिय नदिजन्य पदार्थ उत्खनन् तथा बिक्रि बितरण अनुगमन समितिका सदस्य किशोर कुमार घर्ती मगरको नेतृत्वमा स्थानिय सहितको टोलीले अाईतबार उत्खनन् क्षत्रको नापजोग समेत गरेको छ । घर्तिले उत्खनन् क्षत्रको परिमाण निकाली जरिवाना सहित राजस्व तिर्नुपर्ने बताए । चोरी निकासी गर्न कसैलाई अधिकार नरहेको भन्दै उनले दोषीलाई कारबाही हुने जानकारी दिए । लम्बाई १ सय ३२ फुट, चौडाई ७७ फुट रहेको छ भने ११ फुट अर्थात ३.४ मिटर गहिराई सम्म उत्खनन् गरिएको टोलिले निस्कर्ष निकालेको छ । क्रसर उद्योगका सञ्चालक खिम बहादुर बुढाथोकिले माछा पालनको लागि उत्खनन् गरिएको बताएपनि उक्त जग्गाबाट गिट्टि बालुवा निकालिएको छ । निजि जग्गा उत्खनन्का लागीपनि प्रदेश सरकारको छुट्टै मापदण्ड छ । जसका लागि स्थानिय सरकारको सिफारिस सहित प्राबिधिक टोलीले अाईईई गरि राजस्व तिर्नुपर्ने हुन्छ ।

निजि अावादी जग्गा उत्खनन्का लागि कागजी प्रक्रिया कुनै तवरबाट पूरा गरेको पाँईदैन । निजि जग्गा उत्खनन्का लागि सौदियार (छिमेकी जग्गा धनी) सँगपनि सहमति लिनुपर्ने हुन्छ । उत्खनन् गरिएको जग्गाले छिमेकि जग्गाहरुमा असर पर्ने देखिएपछि सौदियार हरुले पनि चर्को अालोचना गरेका छन् । उनिहरुले उद्योग मालिकलाई तुरुन्त कारबाहीको माग समेत गरेका छन् । उत्खनन् गरिएको जग्गाको अासपासमा लिखराम चौधरीको १३ कठ्ठा, दल बहादुरको २ कठ्ठा, सम्झना सुनाको ४ कठ्ठा, टँक बहादुर सुवेदी, महाबिर चौधरी र कुलदिप केसीको जग्गा रहेका छन् । त्यहाँ अासपासमा रहेका सबै जमिन निजि अावादी हुन् ।लमही नगरपालिकाका प्रमुख कुलबहादुर केसी, उपप्रमुख देवका बेलबासे, साँसद दामा शर्मा, जिल्ला समन्वय समितिका पदाधिकारी र अन्यको टोली उत्खनित क्षत्रको अनुगमन समेत गरेको छ । नगरप्रमुख केसीले उत्खनन् अबैधानिक रहेको र कारबाहीको लागि तत्काल कदम् चालिने बताए । गत बर्षको राजस्व समेत बाँकी रहेको बताउँदै प्रमुख केसीले उद्योग बन्द गरिने चेतावनी दिए । यता लमही नगरपालिका वडा नम्बर ७ का वडाध्यक्ष मोहन गिरिले वडा कार्यालयले उत्खनन्का लागी कुनै किसिमको सिफारिस नगरेको स्पष्ट पारे ।