गुल्मी । गुल्मी जिल्लाको सदरमुकाम तम्घासस्थित धागिथुममा रहेको स्वस्थानी माताको मन्दिरमा एक महिने स्वस्थानी व्रत तथा कथा वाचन सुरु भएको छ । आजदेखि स्वस्थानी व्रत कथाको शुभारम्भसँगै रेसुङ्गा नगरपालिकाकी नगर उपप्रमुख अमृतादेवी कुँवरले एक कार्यक्रमका बीच मन्दिरमा कथा वाचनको औपचारिक उद्घाटन गरेकी हुन् ।
   अघिल्लो वर्ष मन्दिरमा स्थापना गरिएको स्वस्थानी माताको मूर्तिको विधिवत प्राणप्रतिष्ठा गरिएको थियो । त्यसपछि मन्दिरमा दैनिक पूजा तथा कथा वाचनको व्यवस्था मिलाइएको मन्दिर व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष शेरबहादुर थापाले जानकारी दिए ।
   भक्तजनहरूका लागि मन्दिर खुला गरिएको उनले बताए । नगर उपप्रमुख कुँवरले स्वस्थानी व्रत कथा श्रवण गर्ने भक्तजनका लागि मन्दिरले ठूलो सहजता प्रदान गर्ने विश्वास व्यक्त गरिन् ।
   हिन्दु धर्मावलम्बीहरूका लागि स्वस्थानी माताको विशेष धार्मिक महत्व रहेको उल्लेख गर्दै गुल्मी क्षेत्र ऋषिमुनिहरूले तपस्या गरेको ऐतिहासिक भूमि भएकाले यस क्षेत्रको धार्मिक गरिमा उच्च रहेको बताइन् ।
   करिब दुई सय वर्षअघि, अर्थात् १८औँ शताब्दीको अन्त्यतिर रेसुङ्गा नगरपालिका–२ स्थित धागिथुममा भगवती मन्दिर निर्माण गरिएको थियो । प्रारम्भमा स्थानीयवासीहरूले संरक्षण गर्दै आएको उक्त मन्दिरको हाल नेपाली सेनाले रेखदेख गर्दै आएको छ ।
   तीन तले प्यागोडा शैलीमा निर्माण गरिएको मन्दिरमा छत्रसहित पाँचवटा गजुर रहेका छन् । पित्तलले छाइएको छानोका कारण मन्दिर अझ आकर्षक देखिन्छ ।
   धार्मिक तथा पर्यटकीय दृष्टिले महत्वपूर्ण मानिने यही स्थानमा स्वस्थानी माताको मन्दिर स्थापना गरिएको हो । मन्दिरलाई आकर्षक रूपमा निर्माण गरिएको छ । लुम्बिनी प्रदेशमै स्वस्थानी माताको मन्दिर नभएकाले तम्घास तथा आसपासका भक्तजनको सहजताका लागि मन्दिर स्थापना गरिएको अध्यक्ष थापाले बताए ।
   मन्दिरमा आजबाट दैनिक पूजा तथा कथा वाचन सुरु भएको छ । हिन्दु महिलाले मनाउने एक महिने श्रीस्वस्थानी व्रत शनिबारबाट आरम्भ भएको हो ।
   धार्मिक विश्वासअनुसार मनोकांक्षा पूरा हुने आशामा नेपाली हिन्दु महिलाहरूले पौष शुक्ल पूर्णिमादेखि माघ शुक्ल पूर्णिमासम्म एक महिना स्वस्थानी व्रत बस्ने परम्परा रहेको छ ।
   पौराणिक कथाअनुसार सत्ययुगमा हिमालय पुत्री पार्वतीले भगवान शिवलाई पति प्राप्त गर्न श्रीस्वस्थानी व्रत बसेको र व्रतकै प्रभावले शिव–पार्वतीको विवाह भएको मान्यता छ । यही विश्वासका आधारमा परापूर्वकालदेखि नै स्वस्थानी व्रत बस्ने चलन रहँदै आएको छ ।
   यस अवधिमा स्कन्द पुराणको केदारखण्ड अन्तर्गत माघ माहात्म्यमा आधारित स्वस्थानी व्रत कथा श्रवण र वाचन गर्ने परम्परा छ । स्वस्थानी व्रतका समयमा काठमाडौंको साँखुस्थित शाली नदी, पशुपतिनाथ, गौरीघाट, गुहेश्वरीलगायत शक्तिपीठहरूमा भक्तजनको उल्लेख्य भीड लाग्ने गर्दछ ।
   नेपालभूमि र श्रीस्वस्थानी व्रतको धार्मिक महत्व गहिरो रहेको उल्लेख गर्दै स्वस्थानी कथामा नेपाली भूमिको विशेष वर्णन गरिएको पाइने धार्मिक जानकारहरू बताउँछन् ।