गुल्मी । गुल्मी जिल्लामा हिँउदे मकैखेती उत्पादन घट्दै गएको छ । बैमौसी सिजनमा उत्पादन गरेको हरियो मकैको घोगा बिक्न गरेपनि जिल्लामा व्यवसायीक रुपमै उत्पादन गर्नेको संख्यामा कमी आएको छ ।
जिल्लामा गत आर्थिक वर्ष २०८०÷०८१ मा १९०५ हेक्टर क्षेत्रफलमा हिउँदे मकै उत्पादन भएको थियो । यसवर्ष १८७० हेक्टर क्षेत्रफलमा मकै उत्पादन भएको कृषि ज्ञानकेन्द्र गुल्मीका प्रमुख नरेश धितालले बताए ।
जिल्लामा पछिल्लो समय वैदेशिक रोजगारी, बादर बदेन र बसाइँसराइका कारणले खेती गर्ने क्रम घट्दो अवस्थामा रहेको कृषि ज्ञानकेन्द्र गुल्मीले जनाएको छ । कार्यालयले हिउँदे मकै विस्तार गर्न मकै प्रवद्र्धन कार्यक्रम अन्तर्गत रुरुक्षेत्रमा बिउ विरण र यान्त्रीकरणमा सहयोग गरेको छ ।
जिल्लामा हिउँदे मकैको माथ अत्यधिक रहेको छ । अहिले पनि दैनिक एक गाडी हरिया मकै पाल्पाबाट ल्याएर बिक्री हुँदै आएको छ ।
जिल्लामा प्रधानमन्त्री कृषि परियोजना मकै जोन कार्यक्रम लागु भए पश्चात हिँउदे मकैखेतिको बिस्तार गरिएको थियो । तर कृषकको संख्या घट्दै गएपछि उत्पादन घट्दै गएको छ ।
जिल्लाको रेसुङ्गा नगरपालिकाको वडा नम्बर–६ को सिमाहघाटमा कृषक प्रेम नेपालीले हरियो मकैको घोगा उत्पादनका गर्न थालेका छन् । यस क्षेत्रमा हिँउदे सिजनको मकै राम्रो उत्पादन हुन थालेपछि यस वर्ष पनि हरियो मकैको घोगा उत्पादनलाई निरन्तरता दिइएको कृषक नेपालीको भनाई छ ।
नेपालीले केहिवर्ष यता थोरै मात्रामा हरियो मकै लगाए पनि यस वर्ष ५ रोपनी क्षेत्रफमा हरियो मकै उत्पादन गरेको बताए । यस वर्ष हिउँदे वर्षा पर्याप्त मात्रामा नभए पनि मकै उत्पादन राम्रो भएको छ ।
उत्पादन राम्रो भएकाले हरियो मकै उत्पादन तर्फ लागेको नेपालीले बताए । मंसिरमा लगाएको मकै वैशाख अन्तिम शाताबाट बिक्री हुन थालेको छ ।
नेपालीले यसवर्ष करिब १ लाखको मकै बिक्री गर्ने लक्ष्य रहेको बताए । हरियो मकै बेच्नको निम्ति समस्या नभएको उनको भनाइ छ ।
सिमाहघाटमा उत्पादन भएको हरियो मकै तम्घास र स्थानी गाउँमै खपत हुने गरेको छ । हरियो मकैको प्रति १ सय रुपैयाँमा ६ पीस बेच्ने गरेका छन् । गुल्मीमा पछिल्ला वर्षहरुमा हरियो मकैको खपत उल्लेख्य मात्रामा बृद्धि हुदै गएको छ ।
जिल्लामा हरियो मकैको घोगा पाल्पाको अर्गेली, तराइका रुपन्देही, नवलपरासी चितवन लगायतका जिल्लाबाट आउने गर्दछ । यस वर्ष हरियो मकैको उच्च माग एवं मुल्यका कारण उत्पादनमा संग्लग्न कृषकहरु उत्साहित छन् ।