अनिल खत्री, गुल्मी । कृषिको दुतको रुपमा काम गर्दै आएका हरित स्वयंसेवकको लागि प्रविधि सिकाई तालिम दिइएको छ । कृषि ज्ञानकेन्द्र गुल्मीले गाउँमा अगुवाको रुपमा काम गर्दै कृषिमा लाग्न अन्यलाई पनि प्रोत्सान गर्ने हेतुले हरित प्रविधि सिकाई तालिम दिइएको हो ।
जिल्ला सदरमुकाम तम्घासमा ३ दिनसम्म हरित स्वयंसेवकको लागि प्रविधि सिकाई तालिम दिइएको छ । तालिममा जिल्लाका विभिन्न स्थानिय तहका ३८ जना हरित स्वसेवकहरुको सहभागीत रहेको थियो ।
२ बर्ष अघि देखि हरेक वडामा कृषिको दुतको रुपमा खटाउने प्रदेश सरकारक कार्यक्रम अनुसार ९३ वटै वडाबाट एक एक जना हरित स्वयंसेवक छनौट गरिएको थियो । गाउँमा अगुवाको रुपमा काम गदै कृषिमा लाग्न अन्यलाई पनि प्रोत्सान गर्ने हेतुले हरित स्वयमसेवक बनाईएको हो ।
प्रत्येक वडाबाट छनौट भए पनि अहिले कृषि र भेटेनरीकार्यालय सँग सम्बन्धीतलाई वर्गिकरण गरिएको छ । कृषि ज्ञान केन्द्र गुल्मीका प्रमुख नवराज भण्डारीले नमुना कृषकको रुपमा छनौट भई तालिममा सहभागीहरुले अन्य कृषकहरुलाई पनि व्यवसायीक बन्न प्रोत्साहन गर्ने भण्डारीले बताए ।
हरित स्वयंसेवकहरुले अन्य कृषकहरुलाई व्यवसायिक बन्न लागि आवश्यक सल्लाह र प्राविधिक ज्ञान समेत प्रदान गर्ने भण्डारीले बताए । गुल्मी जिल्लाका प्रमुख जिल्ला अधिकारी पुण्य बिक्रम पौडेलले कृषि नभइ भोकमरी, गरिवी अत्य गर्ने सम्भव नभएको बताए ।
कृषि नगरेर पनि धनि हुन सकेपनि संरसारलाई गरिवी, भोकमरी अत्य गर्न कृषि महत्वपूर्ण रहेको बताए । प्रजिअ पौडेलले कृषि पेशा अझै पनि सम्मानित पेशा बन्न नसकिरहेको भन्दै कृषि बिना दिगो विकास समेत हुन नसक्ने विचार अघि सारे ।
तर राज्यको ध्यान कृषिमा कम गइरहेकाले अब नीति निर्माण गर्ने सन्दर्भमा कृषिलाई पृष्ठपोषण गर्ने प्रतिवद्धता व्यक्त गरे । उनले संसारकै मुख्य एजेण्डा गरिबी र भोकमरी हटाउने रहेको बताए । पौडेलले कृषिबाटै गरिबी र सबै प्रकारका भोकमरी हटाउन सकिने बताए ।
‘कृषि नभई विकास दिगो हुन सक्दैन् । जति धनि मुलुक भएपनि कृषि छैन् भने त्यो देश राम्रो मानिदैन् ।’ प्रजिअ पौडेलले उदाहरण दिंदै भने,–‘पैसा प्रशस्तै छ । प्रतिव्यक्ति आम्दानी पनि प्रशस्तै छ तर त्यति कृषि छैन् भने त्यो देश त्यति धेरै राम्रो मानिदैन् ।’
यही कुरालाई आत्मसाथ गर्दै तेल बेचिरहेका खाडी मुुलुकहरुले पनि अहिले कृषिमा लागिरहेका बताए । कृषिको विकल्प नहुने भन्दै कृषि पेशालाई सम्मानित पेशा बनाउन सबै लाग्नुपर्ने बताए ।
हरित स्वयंसेवकहरुले तालिमले कृषि कर्म गर्न थप उर्जा थलेको बताएका थिए । कालीगण्डकी गाउँपालिका–३ जयखानीका ४७ वर्षिय प्रकाश पाण्डे मगरले तालिमले उर्जा मिलेको बताए ।
मगर हरित स्वंयम सेवक कृषक हुन् । उनले विगत पाँच वर्ष देखि व्यवसायिक केरा खेती गर्दै आएका छन् ।
२० रोपनीमा केरा खेति गर्दै आएका मगरले ६ सय बोट सुन्तला र ३ सय बोट कागती खेती पनि लगाएका छन् । ४ वटा टनेलमा बेमौसमी तरकारी खेती समेत गर्दै आएका छन् ।
मगरलाई कृषि ज्ञान केन्द्रले पनि सहयोग गर्दै आएको छ । पालिकाबाट पनि सहयोग छ । कृषि ज्ञान केन्द्रले केरा खेती विस्तारका लागि ३ लाख अनुदान सहयोग ग¥र्यो ।
पालिकाले पनि २ लाख सहयोग ग¥र्यो । कृषि ज्ञान केन्द्रले समय–समयमा कृषकहरुको क्षमता तथा सीप विकासका लागि तालिम समेत दिँदै आएको छ ।
समाजमा उनी नमुना कृषकको रुपमा परिचित छन् । धुर्कोट गाउँपालिका–३ हाडहाडेका भविन्द्र घर्ति पनि नमुना कृषकको रुपमा परिचित छन् ।
उनले रेसुङ्गा नगरपालिका–१० सिमिचौरमा व्यवसाययिक रुपमा मिश्रित व्यवसाय गर्दै आएका छन् । २० रोपनी भन्दा धेरै जग्गामा तरकारी खेती गर्दै आएका छन् ।
उनीसंग अहिले ३२ बटा बङ्गुर, ३० वटा बाख्रा समेत छन् । आफै हरित स्वंयम सेवक पनि भएकाले आफ्नो वडामा पुगी अहिले व्यवसायिक कृषकका लागि प्रोत्साहन गर्ने बताए ।
हरित स्वंयम सेवक सञ्जालका अध्यक्ष कृष्णबहादुर बस्नेतले कृषि नीति नभएका कारण कृषकहरुलाई समस्या भएको बताए । बजारीकरण समस्या रहेको बताउँदै उनले राज्यले कृषिमा लगानी बढाउनुपर्ने बताए ।
कृषिमा थोरै लगानीले कृषकको समस्या समाधान नहुने बस्नेतको भनाइ छ । सहभागीहरुले तालिम अत्यन्त प्रभावकारी भएको भन्दै आगामी दिनमा पनि यस्ता तालिमहरु सञ्चालन गर्न आवश्यक रहेको औंल्याएका छन् ।
कृषि ज्ञान केन्द्रका अधिकृत हरिप्रसाद आचार्यका अनुसार यस जिल्लाका ७३ वडामा हरितस्वंयम सेवक सञ्जाल गठन गरिएको छ । तालिम समापन कार्यक्रममा हरित स्वयमसेवकहरुले स्थानिय कृषकले उत्पादन गरेको बस्तुले बजार पाउन गाह्रो नभएको बताएका थिए ।