पाल्पा । पाल्पाको तानसेन भन्नेबित्तिकै धेरैको सम्झनामा आउने मौलिक पहिचानमध्ये एक हो—पाल्पाली ढाका। आकर्षक बुट्टा, रंगीन डिजाइन र स्थानीय पहिचान बोकेको ढाका टोपी अहिले पाल्पाको चिनारीसँगै आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकको रोजाइको उपहारसमेत बन्न थालेको छ।
पाल्पाली ढाका टोपीको मूल्य आकार, डिजाइन र गुणस्तरअनुसार फरक पर्छ। व्यापारीका अनुसार सामान्यतया एउटा टोपीको मूल्य सात सय रुपैयाँदेखि माथि पर्छ। ‘चोली राम्रो पाल्पाली ढाकाको’ जस्ता लोकगीतमा समेत पाल्पाली ढाकाको चर्चा हुँदै आएको छ। पाल्पामा ढाका कपडा उत्पादनको इतिहास लामो छ। तानसेनमा विसं २०१५ सालतिर गणेशमान महर्जनले ढाका कपडा उत्पादन सुरु गरेको इतिहास पाइन्छ। त्यसयता पाल्पाली ढाकाले आफ्नै छुट्टै पहिचान बनाउँदै आएको छ।
हातले विशेष प्रविधिबाट बुन्ने र आकर्षक बुट्टा प्रयोग गरिने भएकाले पाल्पाली ढाकाका उत्पादन अन्य स्थानमा उत्पादित ढाकाभन्दा फरक मानिन्छन्। ढाका कपडाबाट टोपी, साडी, चोली, गलबन्दीलगायत विभिन्न सामग्री उत्पादन हुँदै आएका छन्। त्यसमध्ये पाल्पाली ढाका टोपी नेपालीको मौलिक पहिरन र पहिचानका रूपमा स्थापित छ।
तानसेन पुग्ने आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकले ढाका टोपी, साडी तथा अन्य ढाका सामग्रीलाई चिनोका रूपमा खरिद गर्ने गरेका छन्। पछिल्लो समय पाल्पाली ढाका पर्यटकका लागि स्थानीय संस्कृति र पहिचान झल्काउने उपहारसमेत बन्न थालेको व्यवसायीहरू बताउँछन्।
ढाका उद्योगले स्थानीय स्तरमा रोजगारी सिर्जनामा समेत योगदान पुर्‍याएको छ। विशेषगरी स्थानीय महिलासहितका बासिन्दा ढाका बुन्ने, कपडा तयार गर्ने तथा त्यसबाट विभिन्न सामग्री उत्पादन गर्ने काममा संलग्न छन्। यसले उनीहरूलाई आयआर्जनको अवसरसमेत दिएको छ।
पाल्पाली ढाकाका उत्पादन तानसेनमा मात्र सीमित छैनन्। देशका विभिन्न सहरमा यसको बजार विस्तार हुँदै गएको छ भने विदेशमा समेत पाल्पाली ढाकाका सामग्री पुग्ने गरेका छन्। स्थानीय मौलिकता, सीप र पहिचानलाई समेटेको पाल्पाली ढाका यसरी नेपाली संस्कृति र पर्यटनसँग जोडिँदै गएको छ।