अनिल खत्री, गुल्मी । गुल्मी जिल्लाको छत्रकोट र रुरुका किशानहरुले गुड खुदो बेचेर मनग्य आम्दान गर्दै आएका छन् । छत्रकोट र रुरुका किसानलाई खुदो र गुणको बनाउन चटारो सुरु भएको छ ।
छत्रकोटको दिगाम र रुरुको थानपति गुण र खुदोको लागि प्रख्यात ठाउहरुमा अहिले कृषकलाई खुदो र गुण बनाउन भ्यान नभ्याइ छ । ग्रामिण क्षेत्रका पाखो बारीमा लगाएको उखुले रसबाट खुदो र गुड बनाएर बजारमा बिक्रि गरी गुल्मीका कृषकले मनग्य आम्दानी गर्दै आएका छन् ।
उखुका लागी थानपति,बलेटक्सार, हर्दिनेटा,थोर्गा र दिगाम गुल्मी जिल्लाकै पकेट क्षेत्रको रुपमा चिनिन्छन्। यस क्षेत्रका कृषकले परम्परागत शैलीमा गर्र्दै आएको उखु खेतीलाई प्रविधिको विकाशसंगै आधुनिक मेसिनको प्रयोग खुदो र गुड बेचेर जिविको पार्जन गर्ने मुख्य आम्दानीको स्रोत बनाएका छन् ।
यि क्षेत्रमा उत्पादन भएको गुड र खुदो रिडी,पाल्पा, बुटवल, पोखरा, काठमाडौंका शहरदेखी बिदेशसम्म प्रख्यात छ । जिल्लाबाट अनेत्र शहरमा जानेहरुले गुल्मीको गुड र खुदो कोसेलीका रुपमा लैजाने गरेका छन् ।
गाउँमा सामान्य उखु खेती गर्ने कृषक पछिल्लो समय ब्याबसायिक खेतीमा तल्लिन हुन् थालेका छन् । जिल्ला भित्रका बिभिन्न स्थानमा २ सय रोपनी भन्दाबढी जग्गामा उखु खेती गर्दै आएका छन् ।
उत्पादन भएको खुदो प्रतिलिटर १ सय रुपैयाँदेखि १८० रुपैयाँ,सादा गुडको १ सय ७० र मसलावाला गुडको २ सय ५० रुपैयाँमा प्रतिकिलो बिक्री हुने गर्दछ।
यस क्षेत्रमा उत्पादन गरिएको गुड तथा खुदो गुल्मी लगायत आशसापसका स्थानमा बिक्रिहुँदै हाएको छ । जिल्लाभित्र उखु खेती गरेका किसानसँग उखु खरिद गरी गुड तथा खुदोबाट वार्षिक करिब ३० लाख बरावरको कारोबार गर्ने कृषक नारायण ज्ञवालीले बताए ।
गाउँमै संचालन भएका केहि उद्योगले केहि स्थानियलाई समेत रोजगारी दिएका छन् । स्थानीय स्तरमै पाएको रोजगारीले घर खर्च र छोरा छोरीलाई पढाउन सहयोग मिलेको बिष्णु अप्तरीले बताइन् ।
उखु किसानलाई उखु ब्लक कार्यक्रम मार्फत बीउ,पकाउने भाडा, मेसिनहरू अनुदानका थुप्रै कार्यक्रम समावेश गरेको रुरुक्षेत्र गाउँपालिका वडानम्बर–३ वडाअध्यक्ष शेषनारायण पौडेलले बताए। थोर्गेली खुदो र गुडको ब्रान्डले देशका विभिन्न स्थानमा स्थानीय उत्पादन पुर्याउने गरेको छ ।
त्यस्तै, छत्रकोट गाउँपालिका दिगाम–मानकोट र हर्दिनेटा र रुरु गाउँपालिका बिभिन्न ब्लगमा उखुको व्यावसायिक उत्पादन भइरहेको छ ।