कामना डेली,बुट्वल।
रुपन्देहीको देवदह नगरपालिकाबाट प्रदेश नम्वर ५ सरकारले अघि सारेको कृषि स्मार्ट गाउँ कार्यक्रम सुरू भएको छ। ‘कृषि गाउँ’ रुपन्देहीको देवदहबाट सुरु भएको हो । यस्का लागी प्रदेश सरकारले बजेट विनियोजन समेत गरेको बताएको छ । कृषिलाई समृद्धिको महत्वपूर्ण आधार मानेको प्रदेश ५ सरकारले चालू आर्थिक वर्षको बजेटमै प्रदेश स्मार्ट कृषि गाउँ कार्यक्रम सञ्चालनको लागि २६ करोड रकम विनियोजन गरेको थियो। सोही अनुरुप पहिलो चरणमा एउटा प्रदेश निर्वाचन क्षेत्रमा एउटा गाउँलाई नमूना कृषि गाउँको रूपमा स्थापित गर्ने तयारी गरिएको हो। प्रदेश नम्बर ५ का ५२ वटा निर्वाचन क्षेत्रमा लागु हुने गरि उक्त कार्यक्रम सुरु भएको हो। रुपन्देहीको देवदह नगरपालिका ९ घोडाहामा मंगलबार आयोजित कार्यक्रममा प्रदेश ५ का मुख्यमन्त्री शंकर पोखरेलले खेतमा फर्सीको बिरूवा रोपेर स्मार्ट कृषि गाउँको शुभारम्भ गरेका हुन्। सोही अवसरमा मुख्यमन्त्री पोखरेलले कृषिलाई पनि उद्योगको एउटा अंगको रुपमा बुझाउनको लागि प्रदेश सरकारले यस्ता स्मार्ट कृषि गाउँहरु छनोट गरेको दावी गरे । उनले किसानलाइ सम्मान र कृषि पेशालाई थप व्यवसायीकरण गर्नको लागि जग्गा, मल, सिचाई र बजारीकरणको लागि ध्यान सरकारले दिएको बताए । ‘कृषिमा युवाहरुको वितृष्ण बढ्दै गएको छ।’ उनले ‘साउदीमा काम गर्न हामी तयार छौँ, तर नेपाली भूमिमा उत्पादन गर्न कसैको चासो छैन ।’ निर्वाहमुखी होईन ब्याबसायिक कृषि गरेर आत्मनिर्भर हुनुपर्ने उनले उल्लेख गरे।प्रदेश सरकारको ८० प्रतिशत लगानी, बाँकी २० प्रतिशत लगानी स्थानीय सरकारको सामुहिक लगानीमा यो कार्यक्रम सञ्चालन गरिन्छ । जसमा प्रदेश सरकारले ५ वटा सहयोग गर्नेछ । कृषि मन्त्रलायका सचिव यामनारायाण देवकोटाका अनुसार कृषिलाई आधुनिकरण गर्न, किसानका समस्या परिचाहन गर्न, सिचाई, मल र बिउको ब्यवस्था गर्नुका साथै बजारीकरणको व्यवस्था समेत मिलाउनेछ । जसअन्र्तगत तालिम, माटो परीक्षण, उत्पादन बृद्धिको पहिचान गरिन्छ ।स्मार्ट कृषि गाउँ कार्यक्रममार्फत् कृषि क्षेत्रमा युवाहरूको आकर्षण बढ्नुको साथै कृषि क्षेत्रको उत्पादकत्व बढ्ने प्रदेश सरकारले अपेक्षा गरेको छ।
प्रदेशका जिल्लाहरूमा हावापानी तथा माटो कृषि उत्पादन अनुकूल रहनुको साथै पर्याप्त कृषियोग्यूभुमि रहेको कारण यसैको सदुपयोग गरी सरकारले स्मार्ट कृषि गाउँ कार्यक्रम लागू गर्न कार्यविधि पास गरेको छ।एक स्मार्ट गाउँबाट १ सयदेखि १ सय ५० जनासम्म किसान लाभान्वित हुने अपेक्षा गरिएको छ।पहाडी ६ जिल्ला पाल्पा, गुल्मी, अर्घाखाँची, प्युठान, रोल्पा र रुकुम तरकारी, फलफूल र जडिबुटीको केन्द्रको रूपमा रहेका छन्। छनोट हुने प्रत्येक गाउँले ५० लाख रुपैयाँ बजेट प्राप्त गर्नेछन्। उक्त बजेट गाउँको आवश्यकता अनुसार सिँचाइ, मल, बीउ, प्राविधिक सहयोग, उत्पादनको बजारीकरणमा खर्च हुनेछ।युवाहरूलाई कृषि पेशामा आकर्षित गराउन ‘भावी कृषक आधुनिक कृषक कार्यक्रम’, सुरक्षित भण्डारणको लागि ‘एक पालिका, एक शीत भण्डार’ जस्ता नमूना कार्यक्रम अघि सारेको छ ।कूल २८ अर्ब ९ करोडको बजेट ल्याएको प्रदेश सरकारले कृषिका लागि ३ अर्ब २० करोड बजेट छुट्टाएको छ ।