सागर रिजाल ÷ प्युठान।
२०६५ मा भारतले नौमुरे जलविद्युत आयोजना उपहारस्वरुप बनाइदिने सहमति गरेको थियो । तत्कालीन प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहालले भारत भ्रमणमा गएका बेला भारतले बनाईदिने भनेपछी त्यही आश्वासनको पोको बोकेर नेपाल फर्केका थिए। तर, भारतले उक्त आयोजना नदीको जलाशययुक्त नभएर वहावमा आधारित आयोजनाका रुपमा बनाइदिने भएपछि नेपाल पछि हटेको थियोे । भारतले उपहार स्वरुप बनाईदिन्छु भनेर आश्वासन दिएको पनि दशक बितिसक्यो। यश बिचमा दोश्रो संबिधानसभाको चुनाब भयो र स्थानिय,प्रदेश र संघको निर्वाचन पनि भए यी निर्वाचनमा पनि नेताले नौमुरेलाई चुनाबी प्रचारका रुपमा एजेण्डा बनाए। वर्षौदेखि स्थानीय नेता, मन्त्रीदेखि प्रधानमन्त्रीले समेत आयोजना निमार्णको आश्वासन बाडिरहें । आयोजनाले अपेक्षित गति लिन् सकेन। कैयौ पटक नौमुरे योजना चर्चामै थला परिरहयो।अहिले फेरि एकपटक उर्जा, जलस्रोत तथा सिंचाईमन्त्री वर्षमान पुनले सधै चर्चा हुँदै सेलाउदै गरेको नौमुरे आयोजना निर्माण कार्य अघि बढ्ने घोषणा गरेसंगै नौमुरेको चर्चा हुन थालेको छ।प्युठान र अर्घाखाँचीको सिमानामा रहेको बहुप्रतिक्षित जलाशययुक्त नौमुरे बहुउद्देश्यीय जलविद्युत आयोजना निर्माणको काम अघि बढ्ने घोषणा समेत गर्न भ्याए ।
त्यस्तै रोल्पाको माडीमा रहेको १ सय ५६ मेगावाटको माडी दाङ डाभर्सनको पनि निमार्ण कार्य अघि बढ्ने भएको छ ।
उर्जामन्त्री पुनले शुक्रबार यी दुवै आयोजनाको स्थलगत अनुगमन गर्दै मन्त्री नौमुरेमा रहेको २ सय १६ मेगावाट र रोल्पाको माडिस्थित १ सय ५६ मेगावाटको विजुली उत्पादन गरी प्रदेश नम्बर ५ लाई समृद्ध बनाउने बताएका छन् । करिब तीन दशकदेखि चर्चामा रहेको नौमुरे आयोजनामा ०४४ सालमा सरकारले खटाएको विशेषज्ञ टोलीले २ सय ४५ मेगावाट विद्युत निकाल्न सकिने प्रतिवेदन बुझाएको थियो । अहिले त्यसको क्षमता केही घटाएर निमार्ण कार्य अघि बढाउन लागिएको हाइड्रोइलेक्ट्रीसिटी इन्भेष्टमेन्ट एण्ड डेभलपमेन्ट कम्पनी लिमिटेडका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत छविराज पोखरेलले जानकारी दिए ।
नौमुरे जलविद्युत आयोजनामा १सय ७० मिटरको ड्याम बनाउन लागिएको समेत उनले जानकारी दिए । आयोजनाको स्थलगत अनुगमनका लागि मन्त्री पुनको टोलीसँगै आयोजना स्थल पुगेका पोखरेलले भने, ‘नौमुरे जलविद्युतबाट २सय १६ मेगावाट विद्युत निकाल्ने छौं र त्यसको पानीले कपिलवस्तु र दाङमा सिचाई गर्ने व्यवस्था मिलाउने छौँ ।’
त्यस्तै, तत्कालिन उर्जामन्त्री जनार्दन शर्माले विद्युत उत्पादन र सिंचाइ सुविधाले दाङ जिल्लालाई सम्पन्न बनाउने भन्दै उद्धघोष गरेको ‘माडी–दाङ डाभर्सन योजना’ को निमार्ण कार्य अघि बढ्ने भएको छ । रिजर्भ वेशमा बनाउने यस आयोजनाको पानी २६ किलोमिटर लामो सुरुङ बनाएर दाङ उपत्यका भर सिचाईको व्यवस्था मिलाइने भएको छ । आयोजनामा १सय ६९ मिटर लामो ड्याम बनाइने भएको छ । पहाडमा बिजुली उत्पादन गरी र तराईमा पानी पठाएर सिचाई गरी रोल्पा, दाङ, कपिलवस्तु प्युठान लगायत समग्र प्रदेश नम्बर ५ लाई समृद्ध बनाउन सकिने प्रमुख कार्यकारी अधिकृत पोखरेलले बताए ।
आयोजना निमार्णसँगै प्रदेश ५ विद्युतमा सक्षम त बन्नेछ साथै कृषिमा पनि विशेष टेवा पुग्ने मन्त्री पुनको भनाई छ । उनले यी आयोजना निमार्णले समग्र प्रदेश ५ को कायपलट हुने र पर्यटनबाट पनि निकै लाभ लिन सकिनेछ ।