प्युठान। चार वर्षअघि प्युठान नगरपालिका -४, बिजुवारका नविन कुमार श्रेष्ठले झिमरुक फाँटमा ड्रागन फ्रुट खेती सुरु गर्दा धेरैले हाँसे।
“इञ्जिनियरले खेती गर्छ?”, “बाउबाजेको सम्पत्ति सक्ने भयो!”, “फल्छ र, खान्छ अनि ड्रागन?” जस्ता टीका–टिप्पणी सामान्य थिए। तर, समयले सबैलाई उत्तर दिएको छ।
आईटी इञ्जिनियर श्रेष्ठ अहिले प्यूठानकै सफल ड्रागन व्यवसायी बनेका छन्।
उनी सञ्चालक रहेको ‘ईशान अर्गानिक एग्रो’ फार्म २२ रोपनी जमिनमा फैलिएको छ—१६ रोपनी आफ्नै, ६ रोपनी लिजमा लिएको। कोरोनाको समयमा साथी लोकबहादुर गुरुङसँग मिलेर उनले ८० लाख रुपैयाँ लगानीमा ड्रागन खेती थालनी गरेका थिए।
गत वर्ष मात्र ४२ लाख रुपैयाँको ड्रागन बिक्री भएको थियो। यस वर्ष ५० लाख आम्दानीको लक्ष्य छ।
श्रेष्ठका अनुसार प्रति किलो ४५० रुपैयाँ पर्ने अर्गानिक ड्रागन फ्रुट काठमाडौं, बुटवल हुँदै दिल्लीसम्म पठाइन्छ।
“बोटमै पाकेको हुन्छ, रसायन केही हाल्दैनौं। माग राम्रै छ,” उनी भन्छन्। खेती थाल्नुअघि उनीहरूले बाहिरी जिल्लाहरू घुमे, युट्युब हेर्‍एर ज्ञान लिए।
सुरुका दिनमा चितवन र दाङबाट ल्याएको बिरुवामा रोग लाग्दा केही समस्या आयो। तर अहिले फार्ममै उत्पादन गरिएका ६ हजार बोट फल दिन थालेका छन्।
ड्रागनसँगै अम्बा, कुरिलो, मौसमी र बेमौसमी तरकारी पनि लगाइएको छ। गड्यौला मल फार्ममै उत्पादन गरेर जैविक खेतीको अभ्यास चलाइएको छ।
फार्मका व्यवस्थापक गुरुङका अनुसार हाल ४ जना स्थायी कर्मचारी छन्। गोडमेल र मलजलको सिजनमा १० जनासम्मले काम पाउँछन्।२०७२ सालदेखि निर्माण व्यवसायमा क्रियाशील श्रेष्ठ हाल प्युठान निर्माण व्यवसायी संघका अध्यक्ष समेत हुन्। ‘इशान कन्स्ट्रक्सन’ मार्फत निर्माण र ‘इशान एग्रो’ मार्फत कृषि — दुवै क्षेत्रमा उत्तिकै सफलता हात पारेका छन्।
केवल नविन श्रेष्ठ मात्र होइनन्, राजनीतिमा पुरानो नाम केशरबहादुर गुरुङ पनि अहिले खेतीमै रमाइरहेका छन्।
७७ वर्षीय गुरुङ क्रान्तिकारी माओवादीका पोलिटब्युरो सदस्य हुन्।
तर पार्टीको कामबाहेक उनी दाङ र दर्भानमा रहेको दुई बिगाहा जमिनमा ड्रागन, अम्बा र वयर खेतीमै व्यस्त छन्।
“अब भाषण होइन, नेताले काम देखाउनु पर्छ। त्यसैले म कृषि कर्ममा लागें,” गुरुङ भन्छन्।
प्युठानमा ड्रागन खेती सुरु गर्ने पहिलो व्यक्ति पनि उनी नै हुन्।
व्यवसायीहरूका अनुसार, एक पटक रोपिएको ड्रागन फ्रुटको बोटले २५ वर्षसम्म फल दिन्छ।