रोल्पाको थबाङ सधैं चर्चा र बहसको केन्द्रमा रहँदै आएको गाउँ हो। राजनीतिक होस् वा ऐतिहासिक सन्दर्भ, थबाङको नाम राष्ट्रिय स्तरमै चिनिन्छ। कम्युनिष्ट आन्दोलनको अध्ययन केन्द्रका रूपमा परिचित थबाङले पञ्चायतकालदेखि नै राजनीतिक परिवर्तनका आन्दोलनमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको मानिन्छ।
वि.सं. २०७० को संविधानसभा निर्वाचनमा यहाँ शून्य मतदान भएको घटना पनि राष्ट्रिय चर्चा बनेको थियो। त्यसयता राजनीतिक, सामाजिक र भौतिक संरचनामा भने थबाङले बिस्तारै नयाँ रुप लिन थालेको छ।
नेपाल संघीय संरचनामा प्रवेश गरेपछि गाउँको स्वरूप पनि परिवर्तन हुन थालेको स्थानीय बताउँछन्। विशेषगरी २०७४ पछि परम्परागत जीवनशैलीसँगै घर निर्माणको शैलीमा ठूलो परिवर्तन देखिएको छ। काठ, माटो, ढुंगा र छवालीले बनेका पुराना घरहरू क्रमशः हराउँदै गएका छन् भने बालुवा, सिमेन्ट र सरियाबाट बनेका पक्की भवनहरू गाउँभरि ठडिन थालेका छन्।
थबाङ गाउँपालिकाका अध्यक्ष ॠषीकेशव बुढा मगरका अनुसार परम्परागत शैली जोगाउने प्रयास भए पनि पूर्ण रूपमा संरक्षण गर्न कठिन भइरहेको छ।
“हामीले थबाङको मौलिकता जोगाउन प्रयास नगरेका होइनौं। तर घर व्यक्तिगत सम्पत्ति भएकाले स्थानीयले आफ्नै रोजाइ अनुसार बनाउँदा रोक्न सकिने अवस्था रहेन,” उनले भने।
भौतिक विकाससँगै गाउँमा सरकारी सेवा विस्तार पनि भएको छ। हाल थबाङमा गाउँपालिकाको प्रशासनिक भवन, १५ शय्याको अस्पताल, वीर बलभद्र नमूना माध्यमिक विद्यालय, केन्द्रीय विद्युत प्रसारण लाइन, इलाका प्रहरी कार्यालय तथा साना उद्योगहरू सञ्चालनमा आएका छन्।
परम्परा र आधुनिकताको संगमबीच थबाङ अहिले नयाँ पहिचानतर्फ अघि बढिरहेको देखिन्छ।