प्युठान । प्युठानको मल्लरानी ३ बर्बाेटका गुरुप्रसाद पौडेलले एक हल गोरु पालेका थिए । उनी जस्तै खेती गर्नेको घरमा एक दुई हल गोरु हुन्थे।गोरुको सहारामा खेती किसानी गर्थे।तर,अहिले समय बदलिएसंगै किसानको खेती गर्ने तरिकामा पनि परिवर्तन आएको छ। उनी गोरुको सट्टा हाते ट्रयाक्टरको प्रयोग गर्छन् । अचेल गोरु होईन खेतबारी जोत्ने साथी हाते ट्याक्टर भएको छ। र परम्परागत हलो लोप हुँदै जान थालेको छ। प्यूठान नगरपालिका ८ की खप्रेङखोलाकी विपना भण्डारी आजभोलि खेतबारी जोत्न परम्परागत रुपमा गोरुको प्रयोग छोडी आधुनिक प्रविधिको प्रयोग गर्ने गर्छिन् । उनीहरुमात्र हैन जिल्लाका अधिकांश किसानहरु गोरुको साटो पावर टिलर ( हाते ट्रयाक्टर) प्रयोग गर्ने गर्छन् ।खेतबारी जोत्न आधुनिक प्रविधि आएपछि समय मात्र नभइ काम गर्न सहज भएको उनीहरुको भनाइ छ । गोरुले जोत्न २/ ३ दिन लाग्ने जमीन पावर टिलरले केहि घण्टामै सकिने पौडेलको भनाइ छ । गोरुले खेतबारी जोत्दा खर्चिलो, झन्झटिलो हुने उनले बताए । ‘आधुनिक कृषि यन्त्र प्रयोग गर्दा निकै सजिलो हुदो रहेछ’ उनले भने, ‘प्रविधिको प्रयोगले लागत पनि कम हुन्छ ।’ पछिल्लो समय गाउँमा युवाहरु बिदेश पलायन भएका कारण पनि हाते ट्रयाक्टरको प्रयोग बढेको छ । गाउँमा गोरु पाल्न छाडेपछि कृषि औजारको माग, महत्व र प्रयोग पनि बढ्दै गएको छ । पछिल्लो समय स्थानीय, प्रदेश सरकारले कृषकलाई यान्त्रिकीकरण गर्नेतर्फ उपकरण पनि अनुदानमा उपलब्ध गराउँदै आएका छन् । प्यूठानमा गत आवमा झण्डै २०० कृषि समुह, कृषिले कृषि औजार खरीद गरेको प्यूठान नरपालिका ७ टिकुरीका पृथ्बी एग्रोभेटका सञ्चालक बासुदेव थापाले बताए ।प्यूठानमा स्थानीय तह र प्रदेश सरकारको ५० र ७५ प्रतिशत अनुदानमा मिनी टिलर, गहुँ, धान थ्रेसर, चाँपकटर लगायत कृषि औजार १९७ कृषि समूहलाई वितरण गरिएको कृषि ज्ञानकेन्द्र दाङका कृषि अधिकृत टोपबहादुर थापाले बताए । निर्वाहमुखी कृषि गर्दै आएका कृषक तथा व्यवसाय सञ्चालन गर्न गोरु र राँगाले जोतेर सम्भब नहुने कृषि ज्ञानकेन्द्र दाङका कृषि अधिकृत टोपबहादुर थापाले बताए । ‘कृषिमा आधुनिकीकरण गर्न आधुनिक कृषि औजार आबश्यक पर्छ’ उनले भने, ‘कृषि औजारको सहयोगले उत्पादन पनि बढ्छ ।’

परम्परागत हलो बिस्थापीत
आजभोलि गाउँका खेतबारीमा ‘हह माले हह, हह तारे हह’ बिरलै सुनिन्छ। यसको कारण हो– प्रविधिमा आएको क्रान्तिसँगै गाउँगाउँ पुगेका पावर टिलर र ट्याक्टर। किसानले सजिलो र छिटो भन्दै ट्याक्टर किन्न थालेपछि खेतबारीमा इन्जिनको घ्यारघ्यार सुनिन थालेको छ।
हलगोरु नारेर खेती गर्ने चलन हराउँदै गएको छ । गाउँमा हलगोरु पाल्ने चलन हराउँदै गएको छ भने हलो, जुवालगायतका परम्परागत कृषि सामग्री निर्माण गर्ने रैथाने सीप पनि विस्थापित भएको छ ।वैदेशिक रोजगारीका कारण गाउँमा कृषि मजदुर र जनशक्तिको अभाव हुन थालेका वेला मिनिटिलर र ट्र्याक्टर उपयोगी माध्यम भएका स्थानीय कृषकले बताए । अहिले जिल्लाका सबै गाउँमा हाते ट्याक्टरको प्रयोग बढ्दो छ । कृषिमा आएको यान्त्रिक प्रयोगका कारण गोरु पाल्ने, बाह्रै महीना घाँसपात गर्ने र हेरालु राख्नुपर्ने झन्झट पनि हटेको कृषकको भनाइ छ ।