स्वर्गद्वारी, प्युठान – हिन्दू धर्ममा गाईलाई माता तथा लक्ष्मीको स्वरूप मानिन्छ। यही धार्मिक विश्वासका आधारमा स्वर्गद्वारी आश्रममा गाईको पालन–पोषणलाई विशेष महत्त्व दिइएको छ। महाप्रभु स्वर्गद्वारी बाबाले वैदिक यज्ञ तथा धार्मिक अनुष्ठानका लागि हजारौं गाई जम्मा गरी गाई सेवा आरम्भ गर्नुभएको थियो।
आश्रमका गाई र गौशाला यहाँको धार्मिक आस्था र आध्यात्मिक संस्कारसँग विशेष रूपमा जोडिएका छन्। महाप्रभुको आदेशअनुसार मात्र गाईहरू जंगलमा चर्न जाने, अगुवा गाईले आफ्नो जिम्मेवारी पूरा गरेको संकेत दिने, र आश्रममा फर्किने परम्परा रहेको जनविश्वास रहिआएको छ। यति मात्र होइन, यहाँका गाईहरूलाई बाघले नखाने विश्वाससमेत रहिआएको छ।
हाल आश्रममा करिब ४ सय गाई रहेका छन्। यज्ञ तथा धार्मिक कार्यका लागि आवश्यक पर्ने दूध, दही, घ्यू यिनै गाईहरूबाट प्राप्त हुने गरेको छ। महाप्रभुको जीवनकालमा यहाँ लैनु गाई, नव्याएका गाई तथा बाच्छीहरूको छुट्टाछुट्टै गौशाला थियो भने साँढेहरू स्वतन्त्ररूपमा विचरण गर्थे। तिहारको लक्ष्मी पूजा र गोवर्धन पूजाको अवसरमा आश्रममा विशेष अनुष्ठान हुने गर्छ। लक्ष्मी पूजाका दिन गाईहरूलाई आश्रमको तर्फबाट नुन खुवाइन्छ भने गोवर्धन पूजाका अवसरमा सयौं गाई तथा साँढेहरूको गोबर जम्मा गरी पहाडजस्तै गोवर्धन पर्वत निर्माण गरेर पूजा गरिन्छ।
वि.सं. १९५२ मा रोल्पाको रुम्टीगढीमा जन्मेका बाल तपस्वी नारायण गौतमले स्वर्गद्वारीमा महायज्ञको थालनी गर्नुभएको थियो। त्यसैबेलादेखि यज्ञका लागि दूध, दही र घ्यू उत्पादन गर्न आश्रममा गाई पाल्ने परम्परा सुरु भएको बताइन्छ। आज पनि, धार्मिक आस्था बोकेका हजारौं तीर्थयात्री गाई पूजा गर्न र स्वर्गद्वारीको आध्यात्मिक वातावरण अनुभव गर्न यहाँ आउने गर्छन्।