कोभिड १९ ले शिक्षामा पारेको प्रभाव : देशको मुख्य मेरुदण्ड मानिने शिक्षामा कोभिड १९ले धेरै प्रभाव पारीरहेको छ । यसो त मुलुकमा यति बेला कोभिड १९ ले व्यापार, व्यवसाय, विकास निमार्ण, पर्यटन व्यवसाय लगायत हरेक क्षेत्रमा पनि उतिकै प्रभाव पारिरहेको छ । शिक्षा यस्तो विषय बस्तु मानिन्छ घर पछिको दोस्रो पाठशाला हो तर यति बेला झन्डै ९० लाख विद्यार्थी घरमै बसिरहेको अवस्था छ। भर्खरै विद्यालय सुरु गरेका बालबालिकाले विद्यालय भुल्ने अवस्था कोभिडले सृजना गरेको छ । विश्वका कतिपय मुलुकहरुले अनलाईन कक्षा सञ्चालन गरिरहेको बेला नेपालले पनि नगरेको त होइन तर यसको प्रभाव खासै विद्यार्थीमा देखिएको छैन् । आज पनि कतिपय वस्तीमा इन्टरनेटको पहुच पुग्न सकेको छैन् । इन्टरनेट पहुँच पुगेको बस्तीमा मोवाईल छैन्, भए पनि कसरी अनलाईन कक्षा लिने अनुभव नै छैन् । त्यसकारण अब शिक्षाका सम्बन्धमा नयाँ तरिकाले चिन्तन मनन् गर्नैपर्ने परिस्थिति पैदा भएको छ । वर्तमान शिक्षा प्रणालीले शिक्षा क्षेत्रमा समीक्षा गर्नैपर्ने स्थिति देखा परेको छ। वर्तमान विश्वको परिदृश्यमा नै गुणात्मक शिक्षाको क्षेत्रमा निकै निराशाजनक जीवन गुजारिरहेका बेला साचिकै सरकारले चलाएको अन्लाईन कक्षा ले प्रभावकारीता पाहुँला कि नपाहुँला ? अन्लाईन रेडियो टेलिभिजन विभिन्न माध्यमबाट कक्षा सञ्चालन भएको त छ तर यसबाट कतिको प्रभावकारी भयो त भनेर मुल्याङक भएको छ त ? जोखिमपूर्ण कदम नचाल्ने हो भने नेपालको शैक्षिक क्षेत्रले अझै कहिलेसम्म निराशाको व्यापार गर्ने हो भन्ने कुरा भविष्यवाणी गर्न निकै कठीन हुन्छ ।
समाजले शिक्षकलाई हेर्ने दृष्टिकोण ः भन्ने गरिन्छ शिक्षक मैनवती जस्तै हो ।उसले आफुलाई जलाएर अरुलाई उज्यालो दिइरहेको हुन्छ । शिक्षक र शिक्षाले विद्यार्थी उत्पादन गर्ने मात्रै होईन शिक्षकले उत्पादन गरेका शिक्षक, पाईलट, इन्जीनियर ,डाक्टर, लगायत अनेकै उर्जाशिल क्षेत्रमा शिक्षकको महत्वपुर्ण भुमिका रहेको हुन्छ । आज पनि समाजमा शिक्षकलाई हेर्ने दृष्टिकोण फरक रहेको छ चाहे कोरोना भाईरस होस चाहे पेशागत । यस्ता प्रेणाका स्रोत मानिने शिक्षक आज कोरोना भाईरसका कारणले चुनैतिको सामाना गर्न बाध्य भएका छन् । राज्यको शिक्षा प्राणाली सामुदायिक र निजि दुई स्तरबाट सञ्चालन हुदै आईरहेको छ । सामुदायिक विद्यालयका शिक्षकहरुले पठनपाठन नगरी पारिश्रमिक पाइरहेकोमा आम जनसमुदायमा नकारात्मक प्रश्न सुन्नमा आएको छ । सामुदायिक विद्यालयमा निजि स्तरका शिक्षकहरुलाई कोरोना भाईरसका कारण चुनौतिको सामाना गर्न परिरहेको पनि अवसे छ । यसो त कोरोना भाइरसको सङ्क्रमणका कारण निजि स्तरका सम्पुर्ण शिक्षकहरुलाई पनि उतिकै असर पारेको देखिन्छ । कोरोना भाइरसको सङ्क्रमणका कारण निजी क्षेत्रबाट सञ्चालित संस्थागत विद्यालय बन्द भएपछि विद्यालयमा कार्यरत झन्डै दुई लाख शिक्षकले विगत ६ महिनादेखि तलब पाउन सकेका छैनन् । निजी क्षेत्रका अधिकांश विद्यालयले अनलाइन लगायतका वैकल्पिक माध्यमबाट अध्यापन गराईरहेका छन् तर शिक्षकले काम गरेको तलब भने पाउन नसकेका गुनासो छ । दिनभरि पठनपाठन गराएर आफनो जिविका निर्वाह गरिरहेका शिक्षकहरुको दैनिकी यतिबेला चिन्ताजनक देखिन्छ । विश्वका अधिकाशं मुलुकमा शिक्षकलाई हेर्ने दृष्टिकोण भन्दा नेपालमा शिक्षकलाई हेर्ने दृष्टिकोण आज पनि फरक रहिआएको छ । निजि संस्थाका विद्यालयहरुले अन्लाईन कक्षा सञ्चालन गरेता पनि तलव नखाएको विड्म्बना अवस्था रहेको छ । सामुदायिक विद्यालयका शिक्षकहरुले मासिक रुपमा तवल त खाएका छन् तर पनि यतिबेला आम व्यक्तिको सोचमा भने फितलो सोच पैदा भएको छ । आज हरेक व्यक्ति जुन ठाउँमा परिचय दिन सफल भएको छ त्यो शिक्षा र शिक्षकबाट हुर्दाहुदै पनि समाजमा शिक्षकलाई अन्य पेशा भन्दा तुलनात्मक रुपमा बुझाई फरह रहिआएको देखिन्छ । हरेक सरकारी कर्मचारीले तलब खाईरहेको सन्र्दभमा देशको सम्बेदनशिल रातदिन खटिरहने शिक्षकको तलब माथि नै प्रश्न किन ?