राम बहादुर बिश्वकर्मा,प्युठान । बिहिवार ,प्युठान नगरपालिका ९ ठुलासिमका कृषक रबिन्द्र भण्डारीले ५० रुपैयाँ प्रतिकिलोमा काउली बिक्री गरे ।केहीबेर तरकारिको मोलमोलाई भयो। उनीसँग ५० रुपैयाँ प्रतिकिलोमा काउली खरिद गर्ने व्यवसायी तयार भए। तर, तरकारी खरिद गरेको आधा घण्टापछि ती ब्यापारीले अर्का उपभोक्तालाई ९० रुपैयाँ प्रतिकिलोमा काउली बेचे । फार्ममा उत्पादन हुने तरकारी ब्यापारीले बाग्दुला बजारमा दिनहुँ पठाउँछन् ।’दिनरात नभनी खेतमा नङग्रा खियाउछौँ तर कृषि उपजले राम्रो भाउ पाउदैन, कृषक निकै मारमा छौँ’ भुमेश्वरी मिलिजुली कृषक समुहका बजार ब्यबस्थापक रबिन्द्र भण्डारीले भने ‘हामीले तरकारी पठाउने हो, भाउ बाग्दुलाकै व्यापारीले तोकेर पठाउछन’ ।तरकारी उत्पादक किसानहरू आफुले उत्पादन गरे तरकारीको मुल्य आफै तोक्न नपाउँदा चिन्तामा छन् ।कृषकले फलाएका तरकारीको मुल्य थोक व्यापारीको नियन्त्रणमा पुगेको छ । ‘ब्यापारीले जति मोल तोक्छन सोही बमोजिम बिक्रि गर्न बाध्य छौँ’‘भण्डारीले भने,’नबेचे के गर्नु कुहिएर जान्छ,’तरकारीको मुल्य पनि व्यापारीले नै निर्धारण गर्छन् । केही बोल्यो भने तरकारी विक्री हुँदैन, नबेचौं जिविका चल्दैन’ भण्डारी गुनासो गर्छन् ।
खुद्रा पसलेकहाँ पुगेर दिनुहँ बार्गिनिङ गरी तरकारी खरिद गर्नु उपभोक्ताको नियति बनेको छ ।
बजारिकरणमा समस्या
उत्पादन भएको तरकारीले बजार नपाउँदा यहाका किसान चिन्तित छन् । तरकारीले उचित बजार र मूल्य नपाउँदा उत्पादन भएका तरकारी सस्तोमा बेच्न उनीहरू बाध्य छन् ।बजारसम्म किसानको पहुंच नहुँदा सस्तोमै तरकारी बिक्री गर्न कृषक बाध्यय भएका हुन। जुन भाउले किसानको मेहनत समेत उठ्दैन । ‘हरेक दिनजसो आँखै अगाडी आफ्नो उत्पादन आधा नाफा खाएर व्यवसायीले विक्रि गर्छन, टुलुटुलु हेरेर बस्नुको विकल्प छैन । भुमेश्वरी मिलिजुली कृषक समुहमा स्थानिय २५ जना सदस्य छन। फार्म सन्चालनका लागि प्युठान नपा वडा नम्बर ९ ले तरकारी खेतीमा सहयोग गरेको छ। कृषकहरुले ८ लाख ५० हजार लागतमा फर्म दर्ता गरि सञ्चालन गरेका हुन।समुहका युवाले यस बर्ष देखि व्यावसायिक रुपमा कृषि, पशुपालन मस्यपालन व्यवसाय पनि गरिरहेका छन् । उनीहरुको फर्ममा अहिले खसीबाख्रा माछा छन् ।त्यस्तै करीब २५ रोपनी क्षेत्रफल जमिनमा टमाटर, धनिया ,खुर्सानी,काउली , साग , आलुलगायतका तरकारी लगाएका छन । उनीहरुले विदेशप्रतिको मोह त्यागेर जिल्लाकै नमूना फर्म बनाउने लक्ष्यका साथ व्यवसाय सञ्चालन गरेका हुन् , ‘‘ सरकारी अनुदान र कृषक मिलेर फर्म चलाएका छौ,’ फर्मका सदस्य रेशम के सि ले भने,’यहाँबाट तरकारीदेखि सबै खालका कृषि उपज उत्पादन भइरहेका छन् तर अहिले हामीलाई बजारीकरणमा अत्यन्तै समस्या छ ।’’फर्मबाट अहिले प्रत्यक्ष रुपमा एक जना महिला र छ जना पुरुष गरि ७ जनाले रोजगारीसमेत पाएका छन् ।
,‘‘ हामीले राज्यलाई टेवा दिने उद्देश्यले धेरै जनालाई रोजगारी दिएका छौँ, के सि ले भने,हाम्रो फर्मलाई देखेर अहिले वडामा विभिन्न फर्म दर्ता भएका छन्,’ कृषिमा लाग्ने साथीहरुलाई आफूले जानेका सिकेका कुराहरु बाँड्दै आएका छौँ ।’’आफ्नो टोललाई नै कृषिको नमूना क्षेत्र बनाउने लक्ष्यले काम गरिरहेको भए पनि राज्यले खास सहयोग नगरेको उनीहरुको भनाइ छ । उनीहरुले उत्पादित वस्तुको बजारीकरणमा राज्यले सहयोग गर्नुपर्ने र कृषकले गरेको काम अवलोकन गरेर आवश्यक आर्थिक तथा प्राविधिक सहयोग गर्नुपर्ने माग उनिहरुको छ ।
प्युठान नगरपालिका ९ का वडा अध्यक्ष नेहर सिह के सि ले केही समय भित्र उपभोक्ता र किसानलाई फाइदा पुग्ने गरि संकलन केन्द्र र हाटबजारको व्यबस्था गरिने बताए ।
