कपिलबस्तु -जिल्लाको मायादेवी गाउपालिकालाई प्रक्रिया नै पूरा नगरिकन कार्य सम्पादन देखाउनकै लागि जर्बजस्ती खुला दिशामुक्त घोषणा गरिएको खुलासा भएको छ । गाउँपालिकाका प्रशासकिय अधिकृत रामचन्द्र ढकालले कार्य उप्लव्धि देखाउन जर्बजस्ती मायादेवीलाई खुला दिशामुक्त घोषण गरेका हुन् । चैत २२ गते मायादेवी खुला दिशामुक्त घोषणा हुदाँ वडा नं. १ पकडी पनि खुला दिशामुक्त गरिएको थियो । स्थानीयबासीहरुले प्रक्रिया र मापदण्ड पुरा नगरि हचुवाको भरमा खुला दिशामुक्त घोषणा भएको भन्दै विरोध गरेका छन् । अरु त अरु जनप्रतिनिधीले समेत प्रशासकीय प्रमुख ढकालले कर्मचारीहरुलाई दबाब दिएर दिशामुक्त घोषणा गराएको आरोप लगाएका छन् ।

बुद्ध दर्पण दैनिक सहितका पत्रकारहरुले आइतबार मायादेवी गाउँपालिका १ पकडीको समरौटी, बरही, वडा नं.८ को विजुवाको जमुनी, वडा नंं. ७ हरनामपुर लगायतका क्षेत्रमा ७० प्रतिशत मात्र शौचालय निर्माण गरिएको छ । जसको प्रयोग ३० प्रतिशत जनताले समेत नगरेको पाइयो । गाउँपालिकाले आ.ब. २०७५÷७६ मा विनियोजन गरेको खानेपानी तथा सरसफाई सम्बन्धी विविध कार्यक्रमको १० लाख रकम कुम्ल्याउनका लागि मायादेवीलाई खुला दिशामुक्त घोषणा गरिएको श्रोतको दाबी छ । प्रमुख ढकालले एकमुष्ठ शिर्षक राखेर सरसफाईमा आफुखुशी बजेट बाडफाँड गरेका छन् । गाउँपालिकाका विभिन्न वडाहरुमा शौचालय प्रयोगको अवस्था ५० प्रतिशत रहेपनि झुठो तथ्यांकको भरमा खुला दिशामुक्त घोषणा गरिनु लज्जास्पद भएको स्थानीयबासीहरुको ठहर छ । विगतमा भएका खुला दिशामुक्त मापदण्ड पुरा गरेर गरिएको भएपनि पकडी, विजुवा, हरनामपुरलाई ढकालले आफ्नो कार्यकालमा जर्बजस्ती खुला दिशामुक्त बनाएका हुन् । ढकालले फिल्डमा काम नभएपनि कागजमा भने मापदण्ड पुगेको भन्दै जिल्ला स्तरीय खानेपानी तथा सरसफाई स्वच्छता समन्वय समितिलाई दिशामुक्त घोषणाका लागि पत्राचार गरेका थिए । जसअनुसार जिल्ला समन्वय समितिको अगुवाईको स्वच्छता समितिले गाउँपालिकालाई घोषणा गरेको थियो । समन्वय अधिकारी जग्न्नाथ लामिछानेले गाउँपालिका सबै अनुगमन नगरेको वडा नं. १ अनुगमन गर्दा केहि स्थानमा शौचालय नभएको स्वीकार्नुभयो । “विस्तारै बनाउछौ भने हामीले पनि ठिकै छ भनेर घोषणा अनुमति दियौ ” उहाले भन्नुभयो । शौचालय निर्माण मात्र गरेर प्रयोग नगरे खुला दिशामुक्तको कुनै अर्थ नहुने लामिछानेले बताउनुभयो । प्रशासकिय अधिकृत ढकालले गलत तथ्यांक दिएर गाउँपालिकालाई नक्कली खुला दिशामुक्त घोषणा गरेको वडा नं. ४ का वडा अध्यक्ष फत्ते मोहम्मदले आरोप लगाउनुभयो । “जनतालाई चौतर्फी घेराबन्दी गरि बाध्यात्मक अवस्थामा शौचालय निर्माण गराइयो तर प्रयोग कसैले गरेको छैन, कसरी दिशामुक्त घोषणा हुन्छ” उहाले भन्नुभयो । गाउँपालिकाको अधिकांश वडामा प्यान लेबल सम्म शौचालय निर्माण गरिएपनि प्रयोग भने ज्यादै न्यून छ । जर्बजस्ती शौचालय बनाएको नाटक गर्न कर्मचारी खटाएका ढकालले शौचालय प्रयोग बारे भने वास्ता नगरेको स्थानीय सुरेश पासी बताउनुहुन्छ । गाउँपालिकाले शौचालय निर्माण तथा सहयोगको नामम लाखौ रकम खर्च गरेकै कारण प्रतिफल देखाउन बाध्य भई खुला दिशामुक्त घोषणा गरिएको उहाँको दाबी छ । गाउँपालिकाका वाश संयोजक थानेश्वर अधिकारीले ८ वटा वडाका ६ हजार ९ सय ९३ घरधुरी मध्ये ६ हजार ७ सय घरधुरीमा शौचालय भएको दाबी गर्नुहुन्छ । गाउपालिकाको यस्तो अवस्था सार्वजनिक हुदा वासको भूमिका माथि पनि प्रश्न चिन्ह खडा भएकोछ । पश्चिम नेपाल ग्रामिण खानेपानी तथा सरसफाई परियोजनाका अनुसार प्यान लेबल सम्म पक्की भएको र शौचालयमा सबैको पहुँच छ भने त्यो क्षेत्रलाई खुला दिशामुक्त घोषणा गर्न सकिन्छ । तर खुला रुपमा राखिएर भुस, खरले ढाकिएको कहिल्यै प्रयोग नगरिएको शौचालयबाट कसरी खुल्ला दिशामुक्त हुन्छ मायादेवी भन्ने प्रश्न स्थानीयबासीको छ । साबिकका गाविस र अहिलेका वडा खुला दिशामुक्त घोषणा हुदा पश्चिम ग्रामिण खानेपानी तथा सरसफाई परियोजनाले थप पुर्ण सरसफाईको लागि २ देखि ३ लाख सम्म अनुदान दिने गरेको छ । तर गाउँपालिका प्रमुख ढकालले उक्त रकम दुरुपयोग गरि वडाको घोषणा कार्यक्रमहरुमा खर्च गरिदिन अख्तियारी दिने र सोहि शिर्षक बाट र्खच भुक्तानी दिने गरेका छन् । आफ्नो दबाबमा गाउँपालिका खुला दिशामुक्त घोषणा नभएको प्रशासकिय अधिकृत रामचन्द्र ढकालले दाबी गरेका छन् । कर्मचारीले ल्याएको तथ्यांकका आधारमा आफुले घोषणा माग गरेको बताउदै जिल्ला स्तरीय समितिले निर्णय गरेर खुला दिशामुक्त भएको उहाँको भनाई छ । हुनतः जिल्लाका दक्षिणी भेगमा भएका खुला दिशामुक्त घोषणा गरिएका वडा तथा स्थानीय तहमा अहिले पनि पूर्ण रुपमा शौचालय निर्माण तथा प्रयोग हुन सकेको छैन । शौचालय निर्माणलाई मात्र आधार बनाएर खुला दिशामुक्त घोषणाले नाम मात्रको दिशामुक्त हुने सरसफाई अगुवाहरु बताउछन् । “जब सम्म खुला स्थानमा दिसा देखिदैन तब सम्म त्यसो क्षेत्र खुला दिशामुक्त हुदैन” सरसफाई अगुवा कमला सापकोटाले भन्नुभयो ।