पाल्पा । पाल्पाको तिनाउ गाउँपालिका–४, को  सत्यवती मन्दिर पहाडको हराभरा वनभित्र फैलिएको छ । सुन्दर सत्यवती तालभित्र रहेको सो मन्दिरमा प्रत्येक कात्तिक पूर्णिमाका दिन विशेष मेला लाग्ने गर्दछ ।सत्यवती देवीले कानले नसुन्ने भएकाले वर माग्दा चिच्याएर एउटा मात्र माग्नुपर्ने जनविश्वास छ । रातको समयमा मन्दिरमा पूजा सकेरताल परिक्रमा गर्दा चिच्याउँदै वर माग्ने चलन अझै पनि रहेको स्थानीयवासी सुनाउछन । सत्यवती बज्यै बहिरी भएको भनेर चिच्याउदै वर मागिसकेपछि पछाडि नफर्कीकन सबै आ–आफ्नो घरतिर लाग्छन् । विहान ३ बजेपछि त्यहाँ कोही पनि बस्न हुँदैन भन्ने मान्यता रहेको छ । सत्यवती पाल्पा क्षेत्रका स्थानीय मगर राजा ऋतुवर्णकी रानी थिइन् भन्ने लोककथन पाइन्छ । ऋतुवर्णको दरवारको भग्नावशेष वर्तमान नवलपरासीमा र समाधी वर्तमान पाल्पा जिल्लामा पर्दछ । पाल्पामा सेनवंशको राज्य स्थापना हुनु अघि विक्रमको पन्ध्रौं शताब्दीतिर पूर्वी पाल्पा भेगमा ऋतुवर्ण र सत्यवती राजारानीको अस्तित्व भएको कथन पाइन्छ । रानीको मृत्यु पश्चात जनताले सत्यवती बजैको रुपमा पुज्न थालेको बुझिन्छ । पाल्पा, स्याङ्जा र तनहूँका मगर समाजमा प्रचलित घाटु गाथामा शुरुदेखि अन्त्यसम्म राजा ऋतुवर्ण र रानी सत्यवतीको वर्णन गरिएको पाइन्छ । त्यसकारण ऋतुवर्ण राजा र सत्यवती रानी पाल्पा र नवलपरासी भेगका स्थानीय मगर राजारानी भएको पुष्टि हुन्छ । स्याङ्जा राम्चेमा प्रचलित घाटु नृत्यगीतमा अभिनय गर्ने कन्याहरूलाई कात्तिक ठूली एकादसीका दिन सेतीवेनी घाटुडीमा लगेर देवात्मा आरोपित गराइनु तथा सत्यवती बजैको देवस्थलमा कात्तिक पूर्णिमाका दिन मेला लगाइनु अन्तरसम्बन्धित देखिन्छ । मन्दिरमाभाकल गरेमा मनोकांक्षा पूरा हुने विश्वासले मानिसहरु भाकल चढाउन नेपालका विभिन्न ठाउँ र भारतदेखि आउछन। तालभित्र मन्दिर रहेकाले भक्तजन उत्साहका साथ त्यहाँ पुग्ने गर्दछन् ।बोका, परेवा लगायतका पशु तथा पंक्षीको भाकलसहित पूजा गर्न यहा निकै भीड लाग्ने गर्छ । सत्यवती मन्दिरमा जान पाल्पा बुटबल सडकको झुस्सा र चौवीसमाइल भन्ने स्थानबाट पैदल दुई घन्टा यात्रापछि पुग्न सकिने स्थानीयको भनाई छ ।