प्युठान। प्युठानको गौमुखी गाउँपालिका चराको महत्वपूर्ण वासस्थानका रूपमा पुष्टि भएको छ। हिमाली अनुसन्धान केन्द्रले गाउँपालिकाको सहयोगमा सात महिनासम्म सो क्षेत्रमा गरेको अध्ययनमा २१७ प्रजातिका ४ हजार ५ सय ३८ वटा चरा अभिलेख गरिएको छ।
वि.सं. २०८१ को असोजदेखि २०८२ को वैशाखसम्म गरिएको सर्वेक्षणमा खुङको देउराली, कोठिभीर र ३,३ सय मिटर उचाइको नागिँ बन क्षेत्र समेटिएको थियो। सर्वेक्षणको नतिजा शुक्रबार सार्वजनिक गरिएको हो। अनुसन्धानका क्रममा मंगोलियाबाट जाडोयाममा बसाइँ सर्ने दुर्लभ गोमायु चिल, दक्षिणतर्फ जाने कर्याङ–कुरुङ सारस, र नेपालमै बच्चा कोरल्न आउने स्वर्गचरी, कोइली, मुरलीचरा, सुनचरी, कस्तुरा, चाँचर लगायतका प्रजाति फेला परेका छन्।
चराविद् कृष्ण भुसालका अनुसार तीमध्ये ९९ प्रजाति संरक्षण दृष्टिले महत्वपूर्ण छन्। संरक्षित चरामा नेपालमै पाइिने चिर कालिज र मुनाल पनि अभिलेख गरिएको छ। साथै, विश्वमै दुर्लभ मानिने डङ्गर गिद्ध, सुन गिद्ध, सेतो गिद्ध, गोमायु महाचिल र चिर कालिज समेत सोही क्षेत्रमा भेटिएको जनाइएको छ।
भुसालका अनुसार १७ प्रजाति संकटापन्न सूचीमा छन् भने सीमित क्षेत्रमा मात्र पाइने ४ प्रजाति, विशेष भूगोलमा पाइने ६९ प्रजाति र साइटिस सूचीमा समावेश ३१ प्रजाति गौमुखीमा अभिलेख गरिएका छन्।
चरासँगै अध्ययनमा ८ प्रजातिका पुतली, ५ प्रजातिका माछा, ४ प्रजातिका उभयचर, ८ प्रजातिका सरिसृप र १८ प्रजातिका स्तनधारी जनावर पनि अभिलेख गरिएका छन्।
गौमुखी गाउँपालिकाका उपाध्यक्ष महावीर रानाले यस अध्ययनले जैविक सम्पदा संरक्षण, वैज्ञानिक अनुसन्धान, ग्रामीण पर्यटन र स्थानीय जीविकोपार्जनमा योगदान पुर्‍याउने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो।
“दिगो विकासका सम्भावनाहरू यस अध्ययनबाट अझ प्रष्ट भएका छन्,” उहाँले भन्नुभयो।
स्वच्छ हावा, चराको चिरबिर, पदमार्ग र प्राकृतिक दृश्यले भरिएको गौमुखी क्षेत्र हाइकिङ, ट्रेकिङ र प्रकृति अवलोकनका लागि उपयुक्त गन्तव्यको रूपमा विकास हुँदै गएको छ।
तस्बिर: हिमाली अनुसन्धान केन्द्र