प्युठान । बागलुङको निसिखोला गाउपालिका चेलबाङ्का २२ वर्षिय निशान्त पुन मगरले भेडाबाख्रा चराउन थालेको ७ वर्ष भयो ।
भेडा पालन उहाको पुख्र्यौली पेसा हो । बुबा एक्लैले भेडा पालन गर्न नसक्ने भएपछि ८ कक्षामा पढ्दै गर्दा उहाँले पढाइ छाड्नुप¥यो। अहिले मगर भेडा चराउन बर्सेनि लेकबेँसी गरिरहन्छन् ।
साढे ५ सय भेडाको बथानसहित आएका मगर प्यूठानको अर्खास्थित लेकाली भेगको मेलवास जंगलमा भेडाबाख्रा चराईरहनुभएको छ । हिउँ छल्न रुकुम, रोल्पाको उच्च पहाडी लेक चहार्दै अर्खाको गौमुखी जंगल क्षेत्रमा झरेको निशान्त पुन मगरले बताउनुभयो। उहाको सिङ्गो परिवार यही पेसामै आश्रित छ ।
१४ वर्षकै कलिलो उमेरदेखि नै फिरन्ते जीवन बाँच्दै आउनुभएका उहाले भन्नुभयो,‘चरनको खोजीमा भेडाबाख्रा जता लगिन्छ, उतै घुम्ती गोठ बनाएर बस्ने गरेका छौँ ।’
भेडीगोठहरु सरिरहन्छन् । गोठ छिटो छिटो सार्नुपर्ने भएकाले उति व्यवस्थित हुँदैनन् । गोठालाहरु त्रिपाल र ढुंगाले छाएका गोठमा बस्छन। खाने खर्च र कपडा बोकेर उनिहरु भेडाको बथान सहित चरनक्षेत्रमा लेकबेसि गरिरहन्छन् ।
बर्षमा झण्डै ११ महिना खुला आकाशमुनि जंगलमै रात बिताउने उहाले हिउँदभन्दा वर्षामा दैनिकी कष्टकर हुने सुनाउनुभयो । जाडो याममा हिउँ पर्न थालेपछि गोठमा काम गर्नेहरु घर फर्किन्छन् । उहाँले वर्षामा पाठापाठी हुर्काउन बढी समस्या हुन्छ भन्नुभयो ।
मगरले भेडाबाख्रा चराउन ल्याए बापत स्थानीयलाई देवालीका लागि दुई भेडा र ५ वर्षसम्म चरन क्षेत्रका लागी एक लाख रुपियाँ बुझाएका छन् । उहाले भन्नुभयो, ‘यो सिजनमा सधैं आउँछौं ।’ यहाँ पोसिलो घाँस भएकाले भेडाबाख्रा निकै मोटा हुने उहाले बताउनुभयो ।
एक सहयोगीसहित गत पुसमा यहाँ आएका मगर गर्मी याम सुरु भएपछि भेडाबाख्रा लिएर ढोरपाटनको उकालो चढ्ने तरखरमा छन् ।उहाँले बागलुङको ढोरपाटन क्षेत्रको लेकाली भेगमा वैशाख दोस्रो सातासम्म फर्केर रुकुमका गोठालाहरूसँग भेडा मिसाएर चराउने बताउनुभयो । जंगली जनावरबाट भेडाबाख्रा जोगाउन ४ वटा भोटे कुकुर पालेका छन् । भेडी गोठाला मगरले ‘कुकुरले जंगली जनावरबाट जोगाउन मद्दत गरेको बताउनुभयो ।
प्युठानसहित बागलुङ, रुकुम, रोल्पा तथा अन्य थुप्रै ठाउबाट भेडाबाख्रा लिन चरन क्षेत्रमै ग्राहक आउँछन्। प्रती भेडा १५ हजार देखि २५ हजार रुपियाँ सम्ममा बिक्री हुन्छ। भेडाबाख्रा पालनबाट वार्षिक ११ लाख रुपिया कमाउँने मगरले बताउनुभयो।
प्युठानको लेकाली क्षेत्रमा प्रसस्त भेडीगोठहरु छन् । स्थानीयले समेत एक सय देखि दुई तीन सयको हाराहारीमा भेडा पालेर बसेका छन। प्युठान गौमुखी ३ उत्तिसेमा २ सय वटा भेडापालेर बसेका भविराम पुनले भेडापालन गतिलो आम्दानीको स्रोत बनेको बताउनुभयो । – गोरखापत्र दैनिकमा समाचार छ।