सागर रिजाल,प्युठान।
प्युठानका तीन स्थानिय तहबाट निस्कीएको फोहोर व्यवस्थापन हुने भएको छ । नेपाल सरकार उर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाई मन्त्रालय वैकल्पिक उर्जा प्रवद्धन केन्द्र संग प्युठान नगरपालिका, माण्डवी गाउँपालिका र मल्लरानी गाउँपालिकाले संयुक्त चारपक्षिय सम्झौता गरेका छन् । प्युठान नगरपालिकाका नगर प्रमुख अर्जुन कुमार कक्षपति, माण्डवी गाउँपालिकाका अध्यक्ष श्रीधर रोका र मल्लरानी गाउँपालिकाका अध्यक्ष अमरध्वज रानामगरले सम्झौतामा हस्ताक्षर गर्नुभएको छ ।
जिल्लामा फोहोर चुनौतीको रुपमा रहेको नगरप्रमुख कक्षपतिले बताउनुभयो ।उहाँले भन्नुभयो,–‘ गा.पा. न.पा.को फोहोर व्यवस्थापन गर्न हामीहरुले बैकल्पिक उर्जा संग सहकार्य गरि समझदारी पत्रमा हस्ताक्षर गरेका हौँ । ’ अरु क्षेत्रमा नगरपालिकामा मात्र केन्द्रले सम्झौता गरेपनि आफुले नगरपालिका संगै छिमेकी २ गाउँपालिकालाई पनि फोहोर रहित बनाउन संगसंगै अगाडी वढाएको बताउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो,–‘फोहोरबाटै सहकार्य गरेका छौँ, अब अरु विकास निमार्णमा पनि सहकार्य गर्न जरुरी छ ।’
वैकल्पीक उर्जासंग केन्द्रमै पुगेर जिल्लामा कार्यक्रम परिचालन गर्न आग्रह गरेपछि प्युठानमा यो कार्यक्रम आएको उहाँले बताउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो,–‘यसलाई दिगो बनाउन हाम्रो दायित्व हो ।’ जिल्लामा फोहोर मुख्य समस्याको रुपमा छ , फोहोर व्यवस्थापन गर्ने ठाउँ छैन। उहाँले भन्नुभयो,–‘नगरपालिकाले ड्याप्ङ्गि साइड बनाए पनि फोहोर चराचुरुङ्गीले घरमा लगीदिदा दुर्गन्धित बनेको छ ।’ खेरा गएको फोहोर पनि आम्दानीको श्रोत बन्ने उहाँले बताउनुभयो । नगरपालिकाबाट निस्किएको फोहोर वर्गिकरण गरिने उहाँले बताउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो,–‘ १५ दिन भित्रमा ६ वटा क्षेत्रमा फोहोरलाई बर्गिकरण गरिने योजना गरेका छौँ । ’ नगरप्रमुख कक्षपतिले वैकल्पिक केन्द्रलाई सम्झौता अनुसार यो कार्य छिटो अगाडी बढाउन आग्रह गर्नुभएको छ ।
केन्द्रले नेपालका विभिन्न स्थानिय तहमा यो कार्यक्रम सञ्चालन गरेको केन्द्रका व्यवसाय विकास अधिकृत दिपक पौडेलले बताउनुभयो । नयाँ उर्जा उत्पन्न गर्ने, वातावरणको संरक्षण गर्ने , रोजगारीको अवसर सिर्जना गर्ने , व्यवसायिकरण गर्ने लगाएतका उदेश्य अनुसार यो कार्यक्रम ल्याईएको उहाँको भनाई छ । नेपाल सरकार संगै जर्मन सरकार, विश्व बैङ्क, एसियाली बैङ्क संग सहकार्य गरि यो कार्यक्रम अगाडी वढाएको उहाँले बताउनुभयो । सबै ठाउँमा महानगरपालिका, उपमहानगरपालिका, नगरपालिका संग सहकार्य गर्दै अगाडी वढेका थियौँ । उहाँले भन्नुभयोे,–‘पहिलो पटक प्युठानमा गाउँपालिका संग सहकार्य ग¥यौ ।’ फोहोरको सहिसदुपयोग गरि आम्दानीको श्रोत बनाउन यो कार्यक्रम उहाँले अगाडी वढाएको बताउनुभयो । कुहिने फोहोरबाट बायोग्यास निकाल्न र अजैविक फोहोरलाई संकलन गरि विक्रिवितरण गर्न सकिने उहाँले बताउनुभयो । धुलो फोहोरलाई सड्क बनाउदाँ व्यवस्थापन गर्न सकिन्छ । उहाँले भन्नुभयो ,–‘सफा सहर बनाउने उदेश्य अनुसार अगाडी वढेका छौँ ।’ १ केजी फोहोरबाट ५६ लिटर ग्यास निकाल्न सकिने उहाँले बताउनुभयो । फोहोरबाट बिजुली, सिलिण्डर ग्यास र पाईपलाइनबट ग्यास निकाल्न सकिने उहाँले बताउनुभयो । प्युठानमा पनि अब यो कार्यक्रम शुरु भयो । उहाँले भन्नुभयो,–‘यहाँ फोहोरबाट के निकाल्ने भन्ने अध्ययन पछि थाहाँ हुन्छ । ’ फोहोर व्यवस्थापन गर्नका लागि केन्द्रले गाउँ तथा नगरपालिका र लगानीकर्ताको सहयोगमा काम गर्ने नगरप्रमुखको भनाई छ।