कामना डेली, प्युठान। जिल्लाको गौमुखी गाउँपालिका– ५ छापे गाउँका रुमानसिंह कँवर एक दशक देखि  अलैंची खेतीमा रमाइरहनुभएको छ ।
उहाले खाद्यान्न बाली छोडेर व्यावसायिक रूपमा अलैंची खेती गर्नुभएको हो । अहिले उहाँको १० रोपनी क्षेत्रफलमा अलैची नर्सरी, पाखोबारीमा अलैचीका बोट हराभरा छन्। उहाँले अलैचीबाट बर्सेनि राम्रो लाभ लिइरहनुभएको छ। २०६६ सालमा अलैचीका बिरुवा लगाउँदा नाक खुम्चाउने गाउँलेहरु समेत हिजोआज कुँवरले अलैचिबाट आम्दानि लिएको देखेर लोभिएका छन्। कँवरले अलैचिमा राम्रो संभावना देखेपछी ०६९ सालदेखि अलैची खेती व्यवसायिक रुपमा गर्न थालेको बताउनुभयो । ‘शुरुमा १ सय वटा बिरुवा लिएर खेती सुरु गरेको हुँ’ उहाले भन्नुभयो, ‘गतवर्ष करिब ५ लाखजति अलैचीका बिरुवा बिक्री गर्न सफल भए।’ विगत लामो समयदेखि घरेलु उपचार गर्दै वैद्य पेसासँगै जडीबुटी पेशामा लागेको उहाले सुनाउनुभयो । शुरुमा २० रुपैयाँ प्रति बिरुवा खरिद गरी शुरु गरेको अलैची खेती बाझो बारीमा बेस्सरी फस्टाएको छ। अलैची खेती बिस्तारका लागि जिल्ला कृषि विकास कार्यालयबाट शुरुमा नर्सरी बनाउन सहयोग पाएपनि शुरुका वर्ष उहाँलाई उपलब्धि हात परेन। ‘त्यो वर्ष अनुभव मात्रै बंटुले’ कँवरले भन्नुभयो, तर निराश भईन, निरन्तर खेती गरिरहें, अहिल राम्रो भएको छ।’

उहाको नर्सरीमा अहिले अलैंचीका करीब ५ लाख बेर्ना छन् । उहाले प्रतिबेर्ना १० रुपैयाँमा विक्री गर्ने जानकारी दिनुभयो ।अलैचीको दानाको मूल्य हरेक वर्ष घटबढ हुने भएपनि कृषक रुमानसिंह कुँवरले शुरुमा २ हजार ५ सय रुपैयाँ प्रतिकिलो अलैची बिक्री गर्नुभएको छ। गौमुखी गाउँपालिकाभर अलैची खेती बिस्तार हुँदा गाउँका किसानहरु पनि हर्षित छ्न ।झाँडी, चिस्यान भएको ठाउँ र खेर गएको पाखोमा उत्पादन हुने भएकाले अलैची खेतीमा यश भेगका कृषकहरु होमिएका हुन। यो खेतीमा बिरुवा र दाना दुबै बिक्री हुने भएकाले उहाँसहित गाउँका अन्य कृषक पनि खेतीमा पल्किएका छन्। यो अलैची खेती एक पटक लगाएपछि १०÷१५ वर्षसम्म लगातार उत्पादन दिने भएकाले पनि मनग्य आम्दानीको स्रोत बन्न सक्ने कृषकहरुको भनाइ छ। बिरुवा रोपेको करिब ३ वर्षपछि यसले उत्पादन दिने हुँदा किसानहरु खुशी छन्। उहाँले व्यवसायिक रुपमा कफी खेती समेत थाल्नुभएको छ । किसानका लागि उन्नत बीउ बिजन कार्यक्रम केयुबिकेमार्पmत प्युठान उद्योग वाणिज्य संघले एक गाउँ एक उत्पादन कार्यक्रमअन्तर्गत आर्थिक सहयोग पाएपछि उहाँको यो खेती झन बिस्तार भएको छ । अलैचीका बिरुवा उत्पादन गर्न संघबाट ३ लाख रुपैयाँसहित प्राविधिक सहयोग समेत उपलब्ध गराएको कृषक कँवरले बताउनुभयो।
गौमुखी गाउँपालिकाभर उत्पादन हुने अलैचीका दाना ठेकेदार गाउँमै आएर लैजाने गर्छन। यहाँ उत्पादन हुने अलैची दाङ हुँदै नेपालगंज सम्म निर्यात हुन्छ। यो ठाउँमा पकेट बिस्तार हँुदै अहिले ब्लक निर्माणको कामसमेत भइरहेको छ। जसको लागि ५ नं. प्रदेश कार्यालयबाट पनि अलैची खेती बिस्तारका लागि ब्लक निर्माण गर्न सहयोग मिलेको छ।अलैंची खेतीका लागि खुङ क्षेत्रमा राम्रो सम्भावना रहेको र त्यहाँको माटो, हावापानी अलैंची खेतीका लागि सुहाउँदो भएको कृषि बिज्ञहरु बताउछन।