जीवन न्यौपाने÷नवलपरासी ।
आफ्नो जिन्दगीको संघर्षका क्रममा कति छिटो बिहानलाई दिन, दिनलाई साँझ, साँझलाई रात र रातलाई फेर बिहान बनाइरहेका हुन्छौँ हामी । कति कुराहरू हेक्का गर्न भ्याउँदैनौँ । एउटा कुराको पछि दगुर्दा दगुर्दै अरू कति कुराहरूलाई छोड्दै हिड्छौ हामी ।
आकस्मिक रूपमा नसोचेका कुराहरू बेलाबेला हुने गर्छन् । कुनै सुखद अनि कुनै दुःखद । एउटा यस्तै सुखद संयोग थियो, स्कुल पढ्दाका केही साथीहरूसँग अचानकको भेटघाट । मित्रताको अर्थ भनेको कति समयपछि भेट्नु हैन रहेछ, भेटेपछि नभेट्दाको दूरी स्वात्तै मेटियो कि मेटिएन भन्ने मात्र हो रहेछ भन्ने कुरा त्यो भेटले बतायो । समयले मान्छेलाई कहाँकहाँ धकेल्दो रहेछ, कति बाटोहरूलाई कताकता मोड्दो रहेछ, कति नयाँ मान्छे भेटाउँदो रहेछ, कति पुराना मान्छे छुटाउँदो रहेछ । अनि, त्यही समयले कुनै सरकारी कार्यालयको अव्यवस्थित फाइलका ढड्डाहरूमा हराएका कागजहरू जस्तै स्मृतिका पानाका खातहरूमा लुकेका सम्बन्धहरूलाई खोतलखातल पारेर अगाडि पनि ल्याइदिँदो रहेछ । झारपातहरूले छोपेर हराइसकेको, बिर्सिसकेका गोरेटाहरू अनि तिनमा हराएका पाइलाका डोबहरूलाई अचानक छर्लंग पारेर आँखा अघि ल्याइदिँदो रहेछ समयले ।
कुनै दिन बिनाकुनै सूचना अचानक अतीतलाई वर्तमान बनाइदिने समयले त्यसै गरी हामी केही पुराना साथीहरूलाई एउटै मोडमा भेटाइदियो । त्यहीँ कुराकानीका क्रममा थाहा भयो, हाम्रो समूहका धेरैजसो साथीहरू यो देशमा छैनन् । कोहि जापान, कोहि अष्ट्रेलिया, त कोहि खाडि मुलुकमा आ–आफ्नो बन्दोबस्त गरेर बसेका छन् । कोहि बिहे गरिवरि घरजम गरेर बसेका छन् । अनि, फेसबुकको माध्यमबाट सबै अलिअलि गर्दै सबै भेटिन थालेका छन् । एकएक गर्दै सबै फेरि सम्पर्कमा आउन थाले । त्यसपछि त मानौँ, यस्तो हुन थाल्यो, हामी कहिले कतै अलमलिएका नै थिएनौँ । विश्वको ठ्याक्कै अर्को पाटोमा बस्नेहरूका पनि मिनटैपिच्छेका गतिविधिहरू थाहा हुन थाले । सबैभन्दा अचम्मको अनुभूति त के थियो भने, जिन्दगीको दौडमा कहाँ–कहाँ पुगेका ती हामी सबैमा खासै फरक केही पनि आएको थिएन । हामीलाई यस्तो अनुभव भयो, मानौँ अझै पनि हामी त्यही स्कुल कलेजका दौतरी नै हौँ । हाम्रा कुराहरू पनि अझै त्यस्तै नै थिए । हाम्रो माझमा हामी त्यही नै थियौँ, त्यस्तै नै थियौँ । शारीरकि रूपमा धेरै परविर्तन भएका थिए तर मन, भावना र एकअर्काप्रतिको स्नेह जस्ताको त्यस्तै थियो।
हामी त्यस्तै रहे पनि हाम्रा वरपिरिका सबै कुरा भने कहाँबाट कहाँ पुगिसकेका छन् । यहाँ रहेका साथीहरूलाई त सबै थाहा नै भएको कुरा हो । तर, वर्षौंदेखि विदेशमा रहेका साथीहरूको सबैभन्दा ठूलो प्रश्न हुने गर्छ, कस्तो छ नेपाल ? बडो कठिन हुने गर्छ त्यस्तो बेलामा । के भन्नु ? बाहिर बसेकाहरूका

अगाडि आफू बसेको देशको बख्वाइँ गर्न पटक्कै मन लाग्दैन तर आफँैलाई ढाँट्न पनि सकिन्न । उसै पनि सूचना र सञ्चारले फड्को मारेर सिंगो विश्वलाई एउटा कम्प्युटरको मनिटर बनाइदिएका बेला छलेर पनि कसलाई छल्नु र ! तरै पनि मन आहत हुन्छ, हो तिमीहरूले सुनेका कुराहरू अतिरञ्जित होलान् तर असत्य पनि होइनन् भन्दा छातीमा एक मनको ढुंगा बोक्नुपर्छ ।
धेरै समय पहिलेको कुरा पनि कहाँ हो र ? आकाश–पाताल फरक भइसक्यो हरेक कुरामा । यो परविर्तन आकस्मिक रूपमा रातारात भएको पनि होइन । विस्तारै विस्तारै नै भएको हुनुपर्छ किनभने हरेक कुराको जस्तै परविर्तनको पनि त आफ्नै गति हुन्छ । फरक यति मात्र हो, त्यो गतिलाई हामीले हेक्का गर्यौँ कि गरेनौँ । आफ्नो जिन्दगीको संघर्षका क्रममा कति छिटो बिहानलाई दिन, दिनलाई साँझ, साँझलाई रात र रातलाई फेर बिहान बनाइरहेका हुन्छौँ हामी । कति कुराहरू हेक्का गर्न भ्याउँदैनौँ । एउटा कुराको पछि दगुर्दा दगुर्दै अरू कति कुराहरूलाई छोड्दै हिड्छौ हामी । अनि कुनै बेला एकोहोरिएर सोच्दा पो थाहा हुन्छ, कतिपय कुराहरू त चाहेर पनि सुधार्न, फेर्न र बदल्न नसक्ने भइसकेका हुँदा रहेछन् । उतिबेला आमा, दिदीहरू कतै बिहे खाएर लटरम्म गहना लगाएर आधा रातमा हिँड्दैहिँड्दै घर आइपुग्थ े। निर्धक्कसँग कोही पनि कहीँ पनि कुनै पनि बेला ओहोरदोहोर गर्न सक्थे । सिंगो देश नै सबैको घरजस्तो थियो । न तराईमा कोही पहाडिया हुन्थ्यो, न पहाडमा कोही मधेसी । अहिले एउटा टोलबाट अर्को टोलमा जान पनि सोच्नुपर्ने भएको छ । अरू जिल्लाबाट यार्चागुम्बा टिप्न जानेहरू त्यहाँका लागि अब बाहिरिया भइसकेछन्। । लखेटीलखेटी, पिटीपिटी सिध्याउनु पर्ने बाहिरियाहरू । अहिले त हामी हल्लाको भरमा कुनै अपरिचितलाई बच्चाचोर हो भनेर मार्न सक्ने बहादुर भइसकेछौँ । पहिले त नेपाली हुनु नै परचिय हुन्थ्यो तर अब त्यतिले मात्र नपुग्ने भएछ । यो परविर्तनको गतिलाई पनि हामीले देख्न सकेका भए, यति छिट्टै यस्तो अवस्था सायद हुने पो थिएन कि ! किनभने, यो रातारात भएको परविर्तन त पक्कै होइन तर हामीले यसलाई पनि किन देखेनौँ ?
हामीमा संवेदना हराएको हो भनेर मान्न सकिँदैन । त्यो कुराको ज्वलन्त उदाहरण हो, ख्याति अपहरण । बलात्कार र हत्याका अभियुक्तप्रतिको जनऐक्यबद्धता । बाहुन, क्षेत्री, नेवार, मधेसी, राई, लिम्बू, गुरुङ वा अन्य कुनै पनि जात र सम्प्रदायका नेपालीहरू यो एउटा कुरामा त सद्भावना देखाउन सक्दा रहेछन् । निर्मला पन्थ जस्ता नामकी ती किशोरीमा आफ्ना छोरी (नातिनी र बहिनी) देखेका थिए त्यतिबेला । ती सबै नेपाली भएका थिए त्यतिबेला । यो एकता, यो भावनालाई चिन्न सक्ने हो भने र सही दिशामा मोड्न सक्ने हो भने अझै पनि हातेमालो गरेर अघि बढ्न ढिला भएको छैन । बस्, आफूलाई सबैभन्दा पहिले नेपालीका रूपमा चिन्ने सानो र सरल प्रयास मात्र गरे पुग्छ ।
अनि कुनै दिर्न च्याट’मा भेटिने प्रवासी मित्रका प्रश्नहरूका कुनै पनि बहाना नबनाईकन सकारात्मक उत्तर दिन पाइनेछ, छाती खोलेर गर्व गरेर ढुक्क भएर भन्न पाइनेछ “चिन्ता नगर साथी, यहाँ सबै ठीक छ ।”