काठमाडौं — जेन–जी आन्दोलनको पृष्ठभूमिमा भएको प्रतिनिधिसभा निर्वाचनले राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) लाई दुई तिहाइ बहुमतको नजिक पुर्‍याएको छ। प्रत्यक्ष र समानुपातिक दुवै प्रणालीमा रास्वपाले प्राप्त गरेको मत प्रतिशत नेपालको संसदीय इतिहासमै सबैभन्दा ठूलो मानिएको छ।
२०८२ फागुन २१ मा सम्पन्न निर्वाचनले रास्वपालाई अभूतपूर्व जनादेश दिएको छ। मुलुकमा प्रजातन्त्र स्थापनामा भूमिका खेलेका नेपाली कांग्रेस र नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एमाले) तथा सशस्त्र संघर्षबाट उदाएर संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र स्थापनाको पृष्ठभूमि बनाएको नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र) लाई भने मतदाताले कडा सन्देश दिएका छन्।
रास्वपाले पाएको मतादेशको परिमाणले स्वयं पार्टी नेतृत्वलाई पनि चकित बनाएको छ। कांग्रेस, एमालेसहितका परम्परागत दलहरूले समेत यति ठूलो राजनीतिक धक्का आउने पूर्वानुमान गरेका थिएनन्।
नेपालमा २००७ सालमा राणा शासन अन्त्यपछि बहुदलीय व्यवस्थामा अहिलेसम्म नौ पटक प्रतिनिधिसभा निर्वाचन भएका छन्। पहिलो आमनिर्वाचन २०१५ फागुन ७ मा सुरु भई ४५ दिनपछि चैत २८ मा सम्पन्न भएको थियो। त्यसपछि २०४८, २०५१, २०५६, २०६४, २०७०, २०७४, २०७९ र २०८२ मा निर्वाचन भएका छन्।
फागुन २१ को निर्वाचनले पुराना दलहरूलाई विस्थापित गर्दै वैकल्पिक शक्तिका रूपमा उदाएको रास्वपालाई स्थापित मात्रै गरेको छैन, यसले धेरै ऐतिहासिक रेकर्ड पनि बनाएको छ।
एक सय ६५ सिटका लागि प्रत्यक्षतर्फ भएको मतदानमा रास्वपाले १२५ सिट जितेको छ। यो करिब ७६ प्रतिशत हो। संसदीय निर्वाचनको इतिहासमा एउटै दलले प्रत्यक्षतर्फ यति धेरै सिट जितेको पहिलो पटक हो।
यसअघि २०१५ सालको पहिलो संसदीय निर्वाचनमा नेपाली कांग्रेसले १०९ सिटमध्ये ७४ सिट जितेको थियो, जुन झन्डै ६८ प्रतिशत थियो। २०४८ सालको निर्वाचनमा कांग्रेसले २०५ मध्ये ११० सिट जित्दै करिब ५४ प्रतिशत जनमत पाएको थियो।
२०५६ सालको चुनावमा पनि कांग्रेसले २०५ मध्ये १११ सिट जितेर करिब ५४ प्रतिशत सिट हासिल गरेको थियो। २०६४ सालको संविधानसभा निर्वाचनमा तत्कालीन माओवादीले २४० मध्ये १२० सिट जित्दै करिब ५० प्रतिशत सफलता पाएको थियो। २०५१, २०७०, २०७४ र २०७९ का निर्वाचनमा भने कुनै पनि दलले स्पष्ट बहुमत ल्याउन सकेका थिएनन्।
यसपटक जारी मतगणनाअनुसार समानुपातिकतर्फ पनि रास्वपाको अग्रता ऐतिहासिक देखिएको छ। कुल एक करोड ९ लाख मतमध्ये करिब ९५ लाख मत गणना भइसक्दा रास्वपाले ४६ लाख मत प्राप्त गरेको छ, जुन ४८ प्रतिशतभन्दा बढी हो।
यस परिणामले नेपालको दलगत शक्ति सन्तुलनमा ठूलो परिवर्तन आएको विश्लेषण गरिएको छ। पुराना दलहरूको प्रभाव घट्दै जाँदा रास्वपा मुख्य राजनीतिक शक्तिका रूपमा उदाएको संकेत यस निर्वाचनले दिएको छ।