दाङ – लुम्बिनी प्रदेशका मुख्यमन्त्री चेतनारायण आचार्यले पोषणयुक्त खानपान र स्वस्थ जीवनशैली प्रवर्द्धनका लागि प्रदेश सरकारले रैथाने बालिको संरक्षण र प्रवर्द्धनमा आधारित नीति लिने बताउनुभएको छ।
‘समतामूलक, उत्थानशील तथा दिगो खाद्य प्रणाली उन्मुख नेपाल : स्वच्छ र पोषणयुक्त खाद्यमा सबैको पहुँच’ नारासहित आयोजित खाद्य प्रणाली संवाद कार्यक्रममा उहाँले रैथाने अन्नमा पोषणको मात्रा बढी रहेको उल्लेख गर्दै खेती प्रणालीलाई अर्गानिक बनाउनुपर्नेमा जोड दिनुभयो। मुख्यमन्त्री आचार्यले जनस्तरमा अभियान सञ्चालन गर्न विशेष योजना बनाइने, विद्यालय तहदेखि नै पोषण शिक्षामा जोड दिइने र सबै तीन तहका सरकार, सामाजिक संघसंस्था तथा समुदायको सहकार्य आवश्यक रहेको धारणा राख्नुभयो।
उहाँले मकै, गहुँ, फापर, जौं, कोदोजस्ता रैथाने अन्न ओझेलमा परेको भन्दै संरक्षण र प्रयोगलाई प्राथमिकतामा राखिने स्पष्ट गर्नुभयो। विषादीरहित उत्पादन र पोषणयुक्त खाद्यतर्फ नीति केन्द्रित गरिने उहाँको भनाइ थियो।
प्रदेश योजना आयोगका उपाध्यक्ष डा. डिल्लीराज अर्यालको अध्यक्षता र मुख्यमन्त्री आचार्यको प्रमुख आतिथ्यमा सम्पन्न कार्यक्रममा अशल खानपान सम्बन्धी मार्गदर्शन कार्यान्वयनमा लैजानुपर्नेमा जोड दिइयो।
खाद्य अवस्था सम्बन्धी तथ्याङ्क प्रस्तुत गर्दै कृषि, भूमि व्यवस्था तथा सहकारी मन्त्रालयका उपसचिव घनश्याम चौधरीले लुम्बिनी प्रदेश खाद्यान्न, माछा, मासु र दूधमा आत्मनिर्भर भए पनि अन्य क्षेत्रमा सुधार आवश्यक रहेको बताउनुभयो।
चौधरीका अनुसार प्रदेशमा पुड्कोपना २५ प्रतिशत, ख्याउटेपन १६ प्रतिशत, कमतौल २३ प्रतिशत र पाँच वर्षमुनिका बालबालिकामा रक्तअल्पता ४९ प्रतिशत रहेको छ। १५–४९ वर्ष समूहका महिलामध्ये ४४ प्रतिशतमा पनि रक्तअल्पता देखिएको छ।
राष्ट्रिय योजना आयोगका चन्द्रप्रकाश बस्नेतका अनुसार नेपाल हाल विश्व खाद्य जोखिम सूचकांकमा १२औं स्थानमा छ, र कुल जनसंख्याको ५७ प्रतिशत मात्र खाद्य सुरक्षाको अवस्थामा छन्।
कार्यक्रममा पूर्व स्वास्थ्य मन्त्री विष्णुप्रसाद पन्थी, डब्लुएचएचका कन्ट्री डाइरेक्टर शकिब नबी, लुम्बिनीका विभिन्न स्थानीय संघ-संस्थाका प्रमुख तथा सरोकारवालाहरूले खाद्य सुरक्षालाई विकासको आधार मान्दै नीतिगत हस्तक्षेप आवश्यक रहेको धारणा राखे।
नेपाल पत्रकार महासंघ लुम्बिनीका अध्यक्ष शुक्रऋषि चौलागाईंले खाद्यान्न आयात नियन्त्रण र उत्पादन सन्तुलनमा जोड दिनुभयो। किशोरी लक्षित पोषण नीति आवश्यक रहेकोमा पनि वक्ताहरूको ध्यानाकर्षण भयो।