सागर रिजाल, प्युठान । ऐरावती गाउँपालिकामा पर्ने बिजुलीकोट धार्मिक तथा पर्यटकीय तिर्थस्थलका नामले परिचित छ । मन्दिरमा दशैको नवमी र चैते दशैमा ठूलो मेला लाग्ने गर्दछ । यी दुई पर्व संगै यस मन्दिरमा बाहृै महिना पर्यटकहरु घुम्न, मन्दिरको दर्शन गर्न आउने गर्दछन् । प्रत्येक वर्ष घटस्थापना( नव दुर्गा ) देखी एकादशीसम्म यस मन्दिरमा जमरा राख्ने, पण्डीत धामीहरु नुहाँईधुवाई गर्ने पुजापाठ गर्ने र एकछाक खाने पुजा गर्ने गर्दछन् । गाउँपालिकाको ऐरावती पछिको दोश्रो धार्मिक तथा पर्यटकिय स्थल बिजुलीकोट प्रचारप्रसार नहुँदा आझेलमा परेको स्थानियबासीको बुझाई छ । वि.स. १८ सय १९ सालमा स्थापना भएको यस मन्दिरलाई खड्ग भगवती मन्दिरको नामबाट पनि चिनिन्छ ।
दशैको नवमीको दिन यस मन्दिरमा बिहानैदेखी दर्शनार्थीको घुइचो लाग्ने गर्दछ । मन्दिरको दर्शन , दुर्गा भगवानको पुजाँ गर्न, भेटी चढाउन, परेवा उडाउन दर्शनार्थीहरु यस मन्दिरमा पुग्छन् । साथै यस क्षेत्रबाट ऐरावती पालिका क्षेत्रका विभिन्न ठाउँको अवलोकन समेत गर्न सकिन्छ । दशैको नवमीको दिन यस मन्दिरमा प्युठान, दाङ, अर्घाखाँची, गुल्मी, बाग्लुङ, रुपन्देही, लगाएत देश बाहिरबाट दर्शनार्थीहरु आउने मन्दिर व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष नारायण थापाले जानकारी दिनुभयो । नवमीको दिनमा बिजुलीकोटमा करिब १० हजार दर्शनार्थीहरु आउने थापाले बताउनुभयो । मेला व्यवस्थापनका लागि स्थानियले थापाको अध्यक्षतामा १७ जनाको समिति गठन गरिएको छ । समितिहरु मार्फत मेला व्यवस्थापन हुने गर्दछ ।

भाकल पुग्ने विश्वास
मन्दिरमा मागेको भाकल पुग्ने विश्वासका साथ यहाँ दर्शनार्थीहरु आउने गर्दछन् । मन्दिरमा आउने अधिंकाश दर्शनार्थीहरुसंग बुझ्दा मागेको पुगेर बली एंव हार, माला लगाएत चढाउन आएको बताउछन् त कतिले केहि माग्नका लागि आएको बताउछन् । भाकल गरेका चिजहरु यस मन्दिरमा चढाउने गरेको मन्दिर व्यवस्थापन समितिले जानकारी दिएको छ । मन्दिरमा आउने दर्शनार्थीहरुले फुल भेटी चढाउने, परेवा चढाउने, पाठा, पाडा बली दिने गर्दछन् ।
भेटीले नै चल्छ बिजुलीकोट
बिजुलीकोटको संरक्षण गर्न यहाँ चढाईने भेटीनै मुख्य आम्दानीको श्रोत बनेको छ । दशैको नवमीको दिन मात्रै यस मन्दिरमा करिब तीन लाख रुपिँया भेटी संकलन हुने स्थानिय एंव जिल्ला खेलकुद विकास समिति प्युठानका अध्यक्ष श्याम थापाले जानकारी दिनुभयो । यस संगै चैत्रे दशै लगाएत अरु दिनहरुमा पनि भेटी संकलन हुने गर्दछ । गएको नवमीको दिन मात्रै यस कोटमा करिब बीस हजार दर्शनार्थी आएको थापाले बताए ।
सराय नाँच पनि
घटस्थापना (–नवदुर्गा) देखी पुजापाठ गरिने यस मन्दिरमा नवमीको दिन ठुलो मेला , दशमीको दिन दशैको टिका चढाउने गरिन्छ । यसै मन्दिरमा चढाएको टिका शुद्ध हुने भन्दै स्थानिय मन्दिरमा चढाएको टिका लगाउने गरेको स्थानिय रामप्रसाद पोख्रेलले जानकारी दिनुभयो । दशैको भोलीपल्ट अर्थात एकादशीको दिन मन्दिरमा सराय नाच खेलिन्छ । परम्परालाई जोगाउन र नयाँ व्यक्तिलाई नाँच सिकाउन सराय नाच्ने गरिएको पोख्रेलले जानकारी दिनुभयो । उहाँले भन्नुभयो ,‘पछिल्लो समय सराय नाँच लोप हुन लाग्यो, यसलाई संरक्षण गर्न एकादशीको दिन सराय नाच खेल्ने गर्छौ । ’ भाला नचाउने, बाजा , मादल बजाउने, सनाई फुक्ने, सारङ्गी बजाउने एकादशीको दिन पनि गरिने उहाँले बताउनुभयो ।
कोटमा संग्रलालयको आवश्यक
मन्दिरलाई १२ महिना खुल्ला राख्ने र संग्रालय बनाउन आवश्यक रहेको स्थानिय श्याम थापाले बताउनुभयो । व्यवस्थित पुजाआजा गर्ने ठाउँ, देउता सधैभरि देख्न पाउनु जस्ता कुराहरु अझै कमि रहेको थापाले बताउनुभयो । नवमीमा मात्र देउता हेर्ने नभई सधैभरि हेर्न पाउँने हो भने यस क्षेत्रको विकासमा ठूलो योगदान पुग्ने विश्वास लिएको थापा बताउनुहुन्छ । यस क्षेत्रमा सुरक्षा व्यवस्था समेत कमजोर रहेको छ । बिजुली क्षेत्रमा प्रहरी विट नहुँनु र अर्को स्थानबाट मेला व्यवस्थापनका लागि मात्र प्रहरी आउँदा पनि सधैभरि मन्दिर सधैका लागि खुल्ला राख्न चुनौती थपिएको थापाले बताउनुभयो ।
बिजुली क्षेत्रमा खानेपानीको समस्या, होटल रेष्टुरेन्ट्र नहुनु जस्ता समस्याबाट मन्दिर आझेलमा परेको हुन सक्ने स्थानियबासीको आकंलन रहेको छ ।
बुङ्गस क्लबको खानेपानी
खानेपानीका लागि समस्या भएपछि यस वर्ष ऐरावती बुङ्गस क्लबले निशुल्क खानेपानीको व्यवस्था गरेको थियो । बिजुलीकोटमा आएका दर्शनार्थीहरुलाई सहयोग स्वरुप निशुल्क खानेपानी वितरण गरेको क्लबका अध्यक्ष पदम थापाले बताउनुभयो । उहाँका अनुसार संस्थाले ४८ जार खानेपानी निशुल्क वितरण गरिएको हो ।
खानेपानी तथा पूर्वाधार निर्माण गरिदैँ
ऐरावती गाउँपालिकाको सन्र्दभमा पर्यटन पूर्वाधारको लागि बिजुलीकोटको ऐतिहासीक महत्व रहेको हामीले महशुस गरेको छौँ तर यसको बिकास का लागि अहिलेसम्म गाउँपालिका र स्थानीय सरोकारवाला को बिचमा कुनै छलफल नहुनु दुखद विषय भएको गाउँपालिका उपाध्यक्ष बुद्धबहादुर बस्नेतले जानकारी दिनुभयो । यसका लागि तुरुन्तै आबश्यक छलफल गर्नतर्फ लाग्नुपर्ने उहाँले बताउनुभयो । पालिकाले यस वर्ष बिजुली क्षेत्रमा खानेपानी पूर्वाधार क्षेत्रमा प्रयाप्त बजेट विनियोजन गरि कामलाई अगाडी वढाएको उपाध्यक्ष बस्नेतले बताउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो,–‘यहि आर्थिक वर्षको अन्त्य सम्ममा यस क्षेत्रमा खानेपानी पु¥याउने लक्ष्य रहेको छ । ’
त्यस्तै बिजुलीकोट क्षेत्रमा अन्य पूर्वाधारहरु , बजार व्यवस्थापनका लागि आवश्यक टहराहरु निर्माण, शौचालय निर्माण गरिने लक्ष्य लिएको बस्नेतले बताउनुभयो । बिजुलीकोटमा प्रत्येक वर्ष दश्रालु भक्तजनहरुको उपस्थिती वढेकोले यस क्षेत्रमा खानेपानीको उपलब्धता भयो भने बरिपरीका बस्तीलाई होमस्टे समेत सञ्चालन गर्न सकिने गाउँपालिका उपाध्यक्ष बस्नेतले बताउनुभयो ।