गुल्मी । गुल्मी जिल्लामा व्यवसायीक रुपमा फूल खेती नहुँदा फूलका निम्ती बुटवल लगायत अनेत्र शहरको भर पर्नुपर्ने अवस्था रहेको थियो । जिल्लामा हुँने ठूला मेला महोत्सवमा बुटवलबाटै फूलका माला ल्याउनुपर्ने बाध्यता थियो ।
तर पछिल्लो समय जिल्लाका ग्रामीण वस्तीमा व्यवसायी फूल खेती शुरु हुन थालेका छन् । जिल्लामा तिहार लगायत विभिन्न मेला महोत्सव लक्षित गरेर व्यवसायीक रुपमा फूल खेती हुन थालेको छन्। गुल्मी जिल्लाका ग्रामीण वस्तीमा व्यवसायी रुपमा फूल खेती गर्ने कृषकहरु बढ्दै जान थालेका छन् । नेपालीहरुको दोस्रो ठूलो महान पर्व तिहारलाई लक्षित गरेर व्यवसायीक रुपमा फूल खेती गर्न थालिएको छ । पहिले गाउँ घरमा वरपर मागेर फूलका माला बनाउने प्रचलन रहेको थियो । तर पछिल्लो समय घर घरमा फूल खेती नगर्नु र स्थानीय तहले कृत्रिम फूलका माला निषेध गरेकाले व्यवसायीक रुपमा फूल खेती गर्ने कृषकहरु बढदै गएका हुन् । गुल्मी जिल्लामा करिब ३० जना कृषकले धेरै परिमाणमा उत्पादन गर्ने व्यवसायीक रुपमा फूल खेतीमा आबद्ध रहेका छन् । पछिल्लो समय कृषिलाई आफ्नो व्यवसाय बनाएर लागेका युवा रेसुङ्गा नगरपालिका वडानम्बर–६ मा प्रेम नेपालीले पुष्प खेतिको सुरुवात गर्नुभएको छ ।
नेपालीले जग्गा भाडामा लिएर यसवर्ष २ रोपनी क्षेत्रफलमा व्यवसायीक रुपमा फूल खेती गरेका छन् । अघिल्लो वर्षबाट फूल खेती शुरु गर्नु भएका नेपालीको फमर्म यतिबेला तिहार पर्वलाई लक्षित गरेर फूलहरु फूलिरहेका छन् ।
अघिल्लो वर्ष तिन रोपनी क्षेत्रफलमा फूल खेती गरेका नेपालीले यसवर्ष २ रोपनीमा मात्रै गरेका छन् । अघिल्लो वर्ष बिक्री कम भएकाले क्षेत्रफल घटाएको नेपालीको भनाइ छ ।
अहिले गाउँ घरमा पनि कम फूलहरु फूलेकाले माग उच्च हुन सक्ने अनुमान नेपालीको छ । तर उत्पादन कम छ ।
त्यस्तै रेसुङ्गा नगरपालिका वडानम्बर–१० मा बिनोद कुँवरले पनि फूल खेतीको उत्पादन क्षेत्रफल घटाएका छन् । उहाँले अघिल्लो वर्ष १ रोपनी क्षेत्रफलमा मात्रै फूल खेती गरेका छन् । इस्मा गाउँपालिकाको वडानम्बर–३ मा गोकर्ण नेपालीले पनि क्षेत्रफल घटाएर १ रोपनी क्षेत्रफलमा फूल खेती गरेका छन् । त्यस्तै छत्रकोट गाउँपालिका वडानम्बर–३ मा भूवन खराल, सत्यवती गाउँपालिका वडानम्बर–१ मा महेन्द्र खत्री यी कृषकहरुले पनि यसवर्ष उत्पादन क्षेत्रफल घटाएका छन् ।
अघिल्लो वर्ष उत्पादन धेरै भएपनि जिल्ला बाहिर फूल निर्यात गर्न नसक्दा कृषकहरुले उत्पादन क्षेत्रफल घटाएका हुन् । जिल्लाभर साना ठूला गरेर १ सय जना कृषकहरु फूल खेतीमा आवद्ध रहेका छन् । अघिल्लो वर्ष १ सय रोपनी क्षेत्रफलमा फूख खेती भएको थियो । तर यसवर्ष ५० रोपनी क्षेत्रफलमा मात्रै फूल खेती गर्दै आएको कृषि ज्ञानकेन्द्र गुल्मीका प्रमुख नवराज भण्डारीले बताउनुभयो । अघिल्लो वर्ष फूल धेरै उत्पादन भएको र बिक्री कम भएकाले कृषकले उत्पादन क्षेत्रफल घटाएको भण्डारीले बताए । फूल खेती बिस्तार गर्न कृषि ज्ञानकेन्द्र गुल्मी प्राबिधिक ज्ञानसँगै समुहमा बीउ वितरण गर्ने गरेको छ ।
जिल्लामा फूल खेती गर्ने कृषकहरुलाई आबश्यक तालिमहरु पनि प्रदान गर्ने गरेको भण्डारीले बताउनुभयो । तिहारको पाँचौ दिन भाइटिकाको दिन टिकासँगै फूलका माला लगाउने प्रचलन रहि आएको छ ।
त्यसैले गर्दा यस समयमा विभिन्न जातका फूलको माग बढि हुन्छ । जिल्लामा धेरै जसो कृषकले सयपत्री फूल खेती गर्दैआएका छन् । अहिले ग्रामीण भेगमा रहेका रैथाने फूल, थुंगे, मखमली लगायत विभिन्न जातका फूलहरु हराउदै गएका छन् । उन्नत जातका बीउका फूलहरु लगाउने गर्नाले रैथाने जातका फूलहरु पाउन मुस्किल पर्न थालेको कृषि ज्ञानकेन्द्र प्रमुख भण्डारीले बताए । सामान्य मेहनत र थोरै लगानीले धेरै आम्दान गर्न सकिने नगदे बालीका रुपमा फूल खेतीलाई लिइन्छ । तिहार लगायत, बिवाह, पूजा तथा मेला महोत्वसमा फूलको माग बढि हुन्छ ।
जिल्लामा यसवर्ष तयारी प्रति मालाको २ सय रुपैयाँ र प्रति केजी ५ सय रुपैयाँमा बिक्री हुने गरेको छ ।